Rolsteiger opbouwen: stappenplan

Wat je uitpakt voordat je begint

Een complete rolsteiger komt in losse onderdelen bij je aan, gebundeld per soort. Je hebt frames met ingebouwde klimladder, platformen met en zonder luik, diagonaalschoren, horizontale schoren, leuningen, kantplanken en een set wielen met rem. Leg alles eerst per type op een hoop naast de plek waar de steiger komt te staan. Dat scheelt later zoeken tussen halve stapels, en je ziet meteen of er iets ontbreekt.

Gereedschap heb je niet nodig. Alle verbindingen op onze rolsteigers van Altrex zijn klikverbindingen die je met de hand vastzet. Bij de steiger zit een handleiding en er is een instructievideo, zodat je de opbouwvolgorde er tijdens het werk naast kunt houden. Wat je wel handig hebt: werkhandschoenen, een waterpas en een tweede paar handen dat de onderdelen op hoogte aanneemt, want dat scheelt heen en weer klimmen.

Loop de onderdelen na voordat je de eerste frames rechtop zet. Twijfel je of je set compleet is, kijk dan bij de onderdelen van een complete rolsteiger. Een ontbrekende schoor merk je liever op de grond dan halverwege de opbouw, want zonder die schoor kun je het veld erboven niet afmaken. Tel de frames per hoogte en de schoren per veld, dan weet je meteen of de set klopt.

• Frames met ingebouwde ladder, in paren van gelijke hoogte
• Platformen met luik voor de doorklim en dichte platformen ernaast
• Diagonaalschoren, herkenbaar aan de schuine lengte
• Horizontale schoren voor de koppeling tussen de frames
• Leuningen en kantplanken voor rondom het werkniveau
• Wielen met rem en verstelbare spindel
• Stabilisatoren of uitriggers voor de grotere hoogtes

Kerngegevens

De ondergrond beoordelen voordat je begint

De hele steiger staat op vier wielen, en alles wat jij en je materiaal wegen komt via die vier punten in de grond. De platformen zijn volgens EN 1004 uitgevoerd in belastingklasse 3, dus 200 kg per vierkante meter, en dat gewicht moet de ondergrond kunnen dragen. Op een betonvloer, tegels of stevig straatwerk zit je goed. Op verse zandgrond, natte klei of een grindpad zakken de wielen weg zodra je gaat werken.

Kijk ook naar wat er onder je ligt. Putdeksels, kolken, kelderluiken en pas gelegde bestrating verdragen puntbelasting slecht. Ligt er niets stevigs, gebruik dan onderleggers of stalen platen om de last te spreiden. Bij een hellend terras of een oprit met afschot heb je meer speling in de spindels nodig, en soms is de plek een meter verderop simpelweg beter. Meer daarover staat bij een rolsteiger op oneffen ondergrond.

Meet daarna de ruimte rondom. De stabilisatoren steken schuin naar buiten en hebben aan alle vier de kanten vloerruimte nodig. Een steiger die precies tussen de heg en de gevel past zonder ruimte voor de stabilisatoren, past in de praktijk dus niet. Kijk ook omhoog naar dakranden, luifels en elektriciteitsdraden voordat je begint te stapelen. Een steiger die halverwege tegen een uitstekende goot loopt, moet je weer helemaal laten zakken.

Het onderstel uitzetten en waterpas stellen

Begin met de wielen. Schuif de spindels in de onderste frames, zet de wielen erin en draai de rem meteen vast, ook al staat er nog niets op. Een onderstel dat begint te rollen terwijl jij een schoor aanklikt, is het snelste manier om een frame op je voet te krijgen. Zet daarna de eerste twee frames rechtop en koppel ze met de horizontale schoren tot een stabiel vierkant.

Nu stel je waterpas. Leg de waterpas op de onderste ligger en corrigeer met de spindels, eerst in de lengterichting van de steiger en daarna dwars. Controleer beide richtingen nog een keer, want het bijstellen van de ene kant trekt de andere vaak mee. Alle vier de wielen moeten daarna nog steeds de grond raken; een wiel dat zweeft betekent dat de last over drie punten loopt.

Neem hier de tijd voor. Een scheefstand van een centimeter onderin is bij twaalf meter werkhoogte een flinke afwijking bovenin, en die corrigeer je later niet meer zonder de hele steiger af te breken. Controleer het waterpas ook nog een keer als de steiger op volle hoogte staat, want de spindels zakken onder belasting soms een fractie in. De stappen staan verder uitgeschreven bij een rolsteiger waterpas zetten.

Frames stapelen en de schoren aanbrengen

Vanaf het waterpas gestelde onderstel bouw je in velden omhoog. Zet steeds twee frames tegelijk op de vorige, druk ze goed op de pennen en klik daarna de horizontale en diagonale schoren vast. De diagonaalschoor is het onderdeel dat de steiger zijn stijfheid geeft: zonder die schoor kan het frame in zijn eigen vlak scheeftrekken. Overslaan is dus geen tijdwinst, maar een constructiefout.

Werk vanaf het platform onder je, nooit vanaf de buitenkant. Je legt eerst het platform op het niveau waar je op staat, klimt daar via het luik op en tilt vanaf die positie de volgende frames op hun plek. Zo sta je tijdens elke handeling binnen de omtrek van de steiger. Waarom die schuine buizen er zitten, lees je bij de functie van diagonale schoren.

Controleer per veld of elke klikverbinding echt dicht is. Een schoor die alleen ingehaakt is en niet vergrendeld, laat los zodra de steiger een keer opzij wordt geduwd. Het geluid van de vergrendeling en een korte ruk aan het uiteinde zijn de twee snelste controles die je hebt. Doe dat per veld en niet pas als de hele steiger staat, want dan loop je de constructie een tweede keer helemaal af.

Platformen leggen en de luiken gebruiken

Platformen leg je op de sporten van de frames en zet je vast met de haken aan de onderzijde. Bij de RS51 en de RS52 is het platform 245 cm lang, dus je krijgt per niveau een flinke werkvloer. Op elk niveau waar je doorheen klimt, leg je een platform met luik. De rest van het niveau vul je aan met dichte platformen, zodat je geen open gaten overhoudt.

Doe het luik dicht zodra je erdoorheen bent. Een open luik is een gat in je werkvloer op precies de plek waar je achteruit stapt met een verfrol in je hand. Het luik hoort ook dicht te blijven als je de steiger even verlaat, al was het maar omdat wind een openstaand luik hard kan dichtslaan. Klapt hij dicht terwijl iemand er half doorheen staat, dan heb je meteen een ongeval.

Wil je op meerdere hoogtes werken, dan laat je de tussenliggende platformen liggen. Ze kosten je niets aan opbouwtijd, ze verstijven de constructie en je hebt onderweg naar boven altijd een vlak om je gereedschap even neer te zetten. Bij het afbreken haal je ze in omgekeerde volgorde weer weg, dus aan het eind kost het je ook geen extra tijd. Een niveau extra platform is bijna altijd de moeite waard.

Leuningen en kantplanken op het werkniveau

Voordat je op het werkniveau gaat staan, breng je rondom de dubbele leuning aan: een knieregel en een bovenregel aan alle vier de zijden. Aan de gevelzijde wordt die nog wel eens overgeslagen omdat de muur zo dichtbij lijkt, maar de opening tussen steiger en gevel is precies de plek waar je doorheen kunt zakken. Breng de leuningen aan voordat je materiaal omhoog hijst, niet erna, anders sta je met volle handen op een platform zonder rand.

Daarna gaan de kantplanken erin, rondom op het platformniveau. Die houden niet jou tegen, maar je gereedschap, schroeven en verfblikken. Een kwast die van tien meter valt, is voor iedereen beneden een probleem. Ze houden ook tegen dat je met je voet van de rand schuift terwijl je achteruit stapt om je werk te bekijken. Meer over de opbouw van die randbeveiliging staat bij valbeveiliging op een rolsteiger.

Werk je op meerdere niveaus, dan krijgt elk niveau waarop je staat dezelfde behandeling. Een tussenplatform zonder leuning is prima om over te stappen, maar niet om op te werken. Ga je op zo'n niveau toch een tijdje staan schuren of plamuren, hang er dan eerst de leuningen omheen. Dat kost je twee minuten en het scheelt de discussie of het net wel of net niet mag.

Stabilisatoren en uitriggers afstellen

Stabilisatoren zijn de schuine steunen die de standvlak van de steiger vergroten. Hoe hoger je bouwt, hoe belangrijker ze worden, en bij de grotere hoogtes bouw je zonder simpelweg niet verder. Ze worden bij de steiger meegeleverd en je klemt ze op de onderste frames, waarna je de spindel laat zakken tot hij de grond echt draagt. Zet ze uit zodra je aan het tweede veld begint en niet pas als de steiger op hoogte staat.

Alle vier de stabilisatoren moeten in dezelfde hoek staan en alle vier moeten ze contact maken. Eentje die net boven het straatwerk zweeft, doet niets, en eentje die te strak staat tilt een wiel op. Loop ze na het aanbrengen van de bovenste frames nog een keer langs, want de steiger zakt tijdens het bouwen iets in. De praktische afstelling staat bij stabilisatoren plaatsen op een rolsteiger.

• Klem alle vier de stabilisatoren op dezelfde hoogte op het onderste frame
• Zet ze in dezelfde hoek uit, zodat het standvlak symmetrisch is
• Draai elke spindel aan tot hij de grond draagt, zonder een wiel op te tillen
• Houd de uitzwaai vrij van heggen, auto's en containers
• Controleer ze opnieuw als de steiger op volle hoogte staat
• Zet ze eerst omhoog voordat je de steiger verplaatst

Werkhoogte, platformhoogte en het aantal niveaus

Tijdens de opbouw denk je in platformhoogtes, niet in werkhoogtes. De werkhoogte is de platformhoogte plus twee meter, de reikhoogte van een volwassene die op dat platform staat. Wil je een dakgoot op zes meter bereiken, dan bouw je het platform dus op vier meter en niet op zes. Dat scheelt een compleet veld aan frames en schoren. Reken dus eerst terug van je klus naar de platformhoogte die je nodig hebt.

Het assortiment loopt van 4,2 tot 14,2 meter werkhoogte, dus van een lage klus in de tuin tot een gevel van meerdere verdiepingen. Weet je nog niet welke hoogte je nodig hebt, dan helpt het overzicht op de werkhoogtepagina. Bouw nooit hoger dan de hoogte die je hebt gehuurd, ook niet met een trapje of een emmer op het platform om net dat laatste stukje te halen.

De tabel hieronder zet werkhoogte en platformhoogte naast elkaar, met de modellen die je op die hoogte kunt inzetten. De MiTower is de steiger voor een persoon en gaat tot zes meter werkhoogte. Daarboven kom je uit bij de RS51 van 75 cm breed of de RS52 van 135 cm breed, allebei met een platformlengte van 245 cm en allebei tot in de bovenste hoogtes van het assortiment.

De laatste controle voordat je klimt

Als de steiger staat, loop je hem een keer helemaal rond en kijk je van beneden naar boven. Je zoekt naar drie dingen: verbindingen die niet vergrendeld zijn, ontbrekende schoren en platformen die niet vastzitten. Doe dat rustig, want dit is de laatste keer dat je alles vanaf de grond kunt zien. Begin bij de wielen en werk met je ogen omhoog.

Duw daarna met je schouder tegen een frame op borsthoogte. Een goed opgebouwde steiger geeft nauwelijks mee. Voel je een duidelijke slag, dan ontbreekt er ergens een diagonaal of zit een klikverbinding niet dicht. Herhaal die duwtest aan beide zijden, want een ontbrekende diagonaal voel je maar in een richting. Een uitgebreidere lijst staat bij controleren of je rolsteiger goed is opgebouwd.

• Alle vier de wielen staan op de rem en raken de grond
• De steiger staat in beide richtingen waterpas
• Elk veld heeft zijn diagonaalschoor en alle klikken zijn dicht
• Platformen liggen vast en de luiken kunnen dicht
• Leuningen en kantplanken zitten rondom het werkniveau
• De stabilisatoren staan uit en dragen alle vier

Klimmen en werken op het platform

Klim altijd aan de binnenkant omhoog, via de ladders in de frames en door de luiken. De buitenkant van een rolsteiger is geen ladder: de sporten staan te ver uit elkaar en je gewicht trekt de steiger naar je toe. Klim met twee handen vrij en hijs gereedschap apart omhoog, met een touw of in een emmer. Met een boormachine in je hand klim je niet naar boven.

Blijf op het platform binnen de leuningen. Overreiken naar de zijkant is de meest voorkomende reden dat een steiger gaat kantelen, en je wint er hooguit een halve meter mee. Verplaats de steiger liever een keer extra langs de gevel. Op een leuning of een omgekeerde emmer gaan staan om net dat stukje hoger te komen, doe je nooit, ook niet voor een handeling van tien seconden.

Houd rekening met de belasting. Belastingklasse 3 betekent 200 kg per vierkante meter, verdeeld over het platform. Twee personen met gereedschap passen prima, een stapel dakpannen op een halve vierkante meter is een ander verhaal. Verdeel materiaal over de lengte van het platform in plaats van het op een hoop te zetten, en leg zware spullen bij voorkeur boven een frame en niet midden op een overspanning.

Verplaatsen, afbreken en inleveren

Verplaatsen doe je leeg. Haal gereedschap en materiaal van de platformen, laat niemand op de steiger staan, zet de stabilisatoren omhoog en haal de remmen los. Duw daarna onderaan, niet bovenaan, en rij rustig over een vlakke lijn. Zodra hij op zijn nieuwe plek staat: remmen erop, stabilisatoren weer uit, waterpas controleren. Rij nooit over een drempel of een stoeprand terwijl de steiger op volle hoogte staat.

Afbreken gaat in omgekeerde volgorde: eerst kantplanken en leuningen, dan de platformen, dan de schoren en de frames. Werk ook nu van boven naar beneden vanaf het platform onder je, en gooi niets naar beneden. Leg de onderdelen weer per soort neer, dan gaat het inpakken vanzelf goed. De volledige werkwijze staat bij een rolsteiger afbreken en inleveren, inclusief de volgorde per niveau.

Lever de steiger compleet en onbeschadigd in, of houd hem klaar voor de chauffeur die hem ophaalt. Zodra alles compleet retour is, staat de borg binnen een werkdag weer op je rekening. Bij bezorgen is de borg voor de RS51, de RS52 en de MiTower 500 euro en voor de kamersteiger 150 euro. Wat je verder aan borg betaalt, staat op de pagina over borg bij steiger huren.