Een rolsteiger op een oneffen ondergrond

Waarom een scheve voet bovenin het zwaarst telt

Een rolsteiger draagt zijn hele gewicht af via vier voeten. Staat er een niet vol op de grond, dan verdeelt de belasting zich over drie punten en gaat het frame licht wringen. Onderin merk je daar weinig van, maar elke bouwlaag vergroot de afwijking, zodat een paar millimeter speling bij de voet bovenin al een merkbare scheefstand wordt. Daarom begint elke opbouw met de ondergrond en niet met het eerste frame.

Een scheve steiger voelt bovendien anders dan hij eruitziet. Je merkt het vaak pas als je op het platform naar een hoek loopt en de constructie iets meegeeft. Dat is precies het moment waarop mensen aan de gevel gaan hangen om zich vast te houden, en daarmee de belasting nog verder naar een kant verplaatsen. Zorg dat het waterpas staat voordat er iemand op klimt, niet erna.

De rolsteigers die wij verhuren zijn Altrex-materieel volgens EN 1004, met een constructie die uitgaat van vier gelijk belaste voeten op een vlakke, draagkrachtige ondergrond. De norm rekent aan de steiger, niet aan jouw stoep. Wat de ondergrond doet, blijft dus jouw beoordeling, en die maak je voor je begint met opbouwen. Loop de plek daarom eerst rond en bepaal waar de vier voeten komen te staan, voordat je een enkel onderdeel uit de bundel haalt.

Kerngegevens

Stelvoeten: wat je ermee opvangt en wat niet

Stelvoeten zijn de verstelbare voeten onder het onderstel waarmee je hoogteverschil wegdraait. Ze zijn bedoeld voor de kleine verschillen die je overal tegenkomt: een tegel die iets gezakt is, afschot naar de straat, een drempel van een oprit. Het verstelbereik is beperkt, dus ze corrigeren een oneffenheid en geen niveauverschil van een halve tree. Draai je een voet helemaal uit, dan is dat een teken dat de plek zelf niet deugt.

Stel ze altijd af voordat je hoger bouwt. Zet het onderstel neer, draai de vier voeten zo dat het frame waterpas staat, en bouw dan pas verder. Achteraf bijstellen onder een steiger van acht meter betekent dat je de belasting van de hele constructie op een spindel legt terwijl je hem draait, en dat wil je niet. Het stappenplan voor het opbouwen houdt die volgorde aan.

Wat stelvoeten niet doen is draagkracht toevoegen. Een uitgedraaide voet op zachte grond zakt precies zo hard weg als een ingedraaide. Voor draagkracht heb je oppervlak nodig, dus onderleggers of platen. Zie de gids over onderleggers onder een rolsteiger voor wat daar geschikt voor is en wat niet. Een brede plaat onder een voet doet meer voor de stabiliteit dan een extra slag aan de spindel, hoe verleidelijk dat laatste ook is.

De volgorde waarin je waterpas zet

Waterpas zetten gaat mis als je per voet gaat corrigeren en steeds opnieuw begint. Werk daarom van laag naar hoog: zoek de hoogste hoek van de ondergrond, zet die voet zo laag mogelijk en breng de andere drie daarnaartoe. Zo houd je de steiger zo dicht mogelijk bij de grond en gebruik je het verstelbereik maar een keer. Controleer daarna in twee richtingen, want een frame kan in de lengte kloppen en in de breedte niet.

De praktische volgorde ziet er zo uit, en die houd je aan bij elke opstelling, ook als de stoep er vlak uitziet. Sla vooral de eerste stap niet over: onderleggers achteraf onder een staande steiger schuiven lukt niet zonder de hele constructie op te tillen. Loop de zes punten hieronder in deze volgorde af. Pak de waterpas er meteen bij, dan hoef je halverwege niet terug naar de bus.

Leg de waterpas op het eerste platform en niet op een schoor of een leuning, want die kunnen bij het inhaken iets meegeven. Meer over die controle staat in de uitleg over een rolsteiger waterpas zetten. Herhaal de meting na de eerste platformlaag, want het eigen gewicht van de constructie drukt de voeten net iets verder in de ondergrond.

• leg eerst de onderleggers of platen op de plekken waar de voeten komen
• zet het onderstel neer en draai alle stelvoeten in de laagste stand
• zoek de hoogste hoek en laat die voet zo staan
• draai de andere drie omhoog tot het frame in beide richtingen waterpas is
• zet de wielen op de rem en controleer of elke voet echt draagt
• meet opnieuw nadat het eerste platform ligt

Klinkers, tegels en een stoep met afschot

Een bestrating in een tuin of op een oprit ligt zelden vlak. Klinkers zakken rond een putdeksel, een stoep loopt af naar de goot en tegels bij een regenpijp staan vaak hol van het water. Dat zijn precies de verschillen waar stelvoeten voor bedoeld zijn, dus in de meeste gevallen kom je er zonder extra materiaal. Kijk wel of elke voet op een hele tegel staat en niet op de naad tussen twee klinkers.

Een losse of gebroken tegel onder een voet is verraderlijk, omdat hij pas kantelt als er belasting op komt. Tik zo nodig met je hak op de tegels waar de voeten komen: een holle klank betekent dat er ruimte onder zit. Leg in dat geval een plaat over meerdere tegels, zodat de belasting verdeeld wordt en een enkele losse steen niet meer uitmaakt.

Let ook op wat er onder de bestrating zit. Boven een kruipruimte, een kelderlicht, een put of een pas gelegde kabelsleuf is de draagkracht anders dan een meter verderop. Verplaats de steiger dan liever een halve meter dan dat je het risico neemt, want daar corrigeert geen stelvoet iets aan. Een steiger een halve meter verzetten kost twee minuten, een verzakking tijdens het werk kost je de rest van de dag.

Gras, zand en pas aangevulde grond

Op gras, aarde of zand zakt een steigervoet weg zodra er gewicht op komt. Het punt onder een stelvoet is klein, dus de druk per vierkante centimeter is hoog. De oplossing is oppervlak: leg onderleggers, rijplaten of stevige houten platen onder de voeten, zodat de last over een groter vlak wordt gedragen. Kijk na een half uur werken nog een keer of alles nog waterpas staat.

Verwar de belasting op het platform niet met de druk op de grond. Ons materieel valt in belastingklasse 3, wat 200 kilo per vierkante meter op het platform betekent, en dat zegt niets over wat jouw gazon aankan. Meer over dat onderscheid lees je bij belasting en gewicht van een rolsteiger. Beoordeel de grond dus apart van het materieel: hoe zacht voelt hij onder je hak, en blijft er een afdruk staan als je er even op wipt?

Pas aangevulde grond, bijvoorbeeld na het leggen van een leiding of het rooien van een boom, is de lastigste categorie. Die zakt vaak pas na een regenbui verder in, dus een steiger die maandag waterpas stond kan dinsdag scheef staan. Bouw daar niet hoger dan nodig, controleer elke ochtend opnieuw en gebruik brede platen. De situatie op gras is verder uitgewerkt bij een rolsteiger op gras.

Wat er per ondergrond onder de voeten hoort

De keuze voor wat je eronder legt hangt af van twee dingen: hoe hard de ondergrond is en hoe gelijkmatig hij die hardheid houdt als het weer omslaat. Beton verandert niet, gras wel. In de tabel hieronder staan de ondergronden die je in een tuin, op een oprit of aan de straat tegenkomt, met wat er misgaat en wat je ertegen doet.

Gebruik de laatste kolom als vaste gewoonte. Een controle die je een keer bij het opbouwen doet, dekt de eerste uren, maar niet een huurperiode van vijf dagen met een natte nacht ertussen. Twijfel je bij een ondergrond die hier niet tussen staat, dan is even overleggen sneller dan proberen. Zet de controle in je hoofd vast aan een moment dat je toch al hebt, zoals het eerste bakje koffie of het uitladen van gereedschap.

Werken op een helling en op aflopend terrein

Op een helling zet je de steiger dwars op de richting van het verval, dus met de lange zijde langs de hoogtelijn. Daarmee blijft het verschil dat je met de stelvoeten moet opvangen zo klein mogelijk, want je overbrugt de smalle maat van 75 of 135 centimeter in plaats van de platformlengte van 245 centimeter. Bij een steile helling scheelt dat het verschil tussen wel en niet waterpas kunnen komen.

Beperk daarnaast de hoogte. Hoe hoger je bouwt op een schuine ondergrond, hoe groter de invloed van elke onnauwkeurigheid onderin. Kom je met de stelvoeten net aan waterpas, bouw dan een laag lager en gebruik het bereik van je armen, want werkhoogte is platformhoogte plus twee meter. Op de pagina werkhoogte zie je welk model bij welke hoogte hoort. Een laag lager bouwen kost je hooguit wat rekken, terwijl scheef staan je de hele dag onprettig laat werken.

Verplaatsen doe je op een helling niet met los gereedschap op het platform en nooit met iemand erop. Draai de stelvoeten in voordat je rijdt, rol de steiger over de vlakke lijn in plaats van de helling af, en stel daarna opnieuw af. Verdere aandachtspunten staan bij een rolsteiger op een helling. Rijd bovendien langzaam en met een tweede persoon die meekijkt aan de onderkant, want een wiel dat in een kuil zakt trekt de hele constructie mee.

Stabilisatoren en verankering als de grond niet meewerkt

Stabilisatoren vergroten het steunvlak van de steiger en horen vanaf een bepaalde opbouwhoogte gewoon bij de constructie. Op een oneffen ondergrond vragen ze extra aandacht, want ook de voet van een stabilisator moet vol dragen. Een stabilisator die net boven de grond zweeft doet niets, en een die te ver ingedrukt staat duwt de steiger juist scheef. Stel ze af nadat de steiger waterpas staat.

Kom je op een plek waar de ondergrond echt onbetrouwbaar is, dan is verankeren aan de gevel vaak de betere route dan hoger bouwen op losse grond. Wat wanneer aan de beurt is, staat in de gids over stabiliseren en verankeren. Combineer dat altijd met een goede voetondersteuning, want een verankering vervangt geen draagvlak. Bespreek bij een gehuurd pand ook even met de eigenaar waar je mag ankeren, want dat scheelt discussie achteraf over gaten in de gevel.

Denk ook aan wind. Een steiger die op een gladde of losse ondergrond staat, verplaatst zich eerder onder zijwaartse belasting dan een die op beton staat. Zet de wielen op de rem, laat geen steigerdoek of zeil aan de constructie zitten als het gaat waaien, en breek af als je de klus langere tijd stillegt. De regels voor werken op hoogte gaan daar verder op in.

Binnen, op een balkon en op een dakterras

Binnenshuis is de ondergrond meestal vlak, maar zelden overal even sterk. Een houten verdiepingsvloer draagt boven een balk anders dan tussen twee balken in, en een gietvloer of parket beschadigt onder een puntlast. Leg daarom ook binnen platen of stukken board onder de voeten. Drempels zijn het tweede punt: die bepalen of je in een keer doorrijdt of moet tillen.

Voor kamers en gangen is de RS44 kamersteiger het handigste model, omdat hij door een standaard binnendeur past vanaf ongeveer 70 centimeter en je hem dus verrijdt in plaats van afbreekt. Bekijk daarvoor de kamersteiger. Werk je alleen, dan is de MiTower een goede optie: een eenpersoonssteiger tot 6 meter werkhoogte. Meet voor de zekerheid de smalste doorgang in huis op, want een trapleuning of een radiator neemt zo tien centimeter van de vrije breedte weg.

Op een balkon of dakterras liggen tegels vaak op tegeldragers of op een isolatielaag, en dan is de ondergrond vlak maar niet zonder meer draagkrachtig. Vraag bij een VvE of verhuurder na wat de vloer aankan en verdeel de last met platen over meerdere dragers. De aandachtspunten staan bij elkaar in de gids over een steiger op een balkon of dakterras.

Controleren voordat je omhoog gaat

De laatste controle kost een minuut en voorkomt het merendeel van de problemen die tijdens een klus ontstaan. Loop hem af terwijl je nog op de grond staat, dus voordat er gereedschap op het platform ligt. Doe hem opnieuw na elke verplaatsing en aan het begin van elke werkdag, want een ondergrond die een nacht regen heeft gehad, is niet dezelfde ondergrond als gisteren.

Dit is de ronde die je maakt, en die kost je minder tijd dan het uitladen van je gereedschap. Loop hem letterlijk rond de steiger in plaats van vanaf een vaste plek te kijken, want een zwevende voet zie je alleen van dichtbij. De zes punten hieronder dekken alles wat met de ondergrond te maken heeft. Neem de waterpas mee in je hand, want de helft van de punten controleer je daarmee.

Werk je met meerdere mensen, spreek dan af wie de controle doet. In de praktijk gaat het mis als iedereen aanneemt dat de ander het al bekeken heeft. De bredere lijst voor de hele huurperiode staat in de checklist voor het huren van een rolsteiger. Loop hem hardop af als je hem samen doet, dan hoor je meteen welk punt niemand echt gecontroleerd heeft.

• staat elke stelvoet vol op zijn onderlegger of plaat
• is het frame in beide richtingen waterpas
• staan alle wielen op de rem
• dragen de stabilisatoren echt, in plaats van net te zweven
• is er sinds gisteren niets veranderd aan de grond, zoals regen of een gegraven sleuf
• ligt er niets los onder de voeten dat kan wegschuiven

Bezorgen, zelf opbouwen en advies bij levering

Bestel je voor 15:00, dan leveren wij de volgende werkdag, in heel Nederland. Bezorgen en ophalen zitten in een vast bedrag per provincie, dus je weet vooraf waar je aan toe bent. Wat dat voor jouw gebied betekent, staat op de pagina bezorgkosten. Zelf afhalen kan gratis op afspraak aan het Zeeburgerpad 89 in Amsterdam. Wij zetten het materieel af op de plek die je bij de reservering doorgeeft, dus geef door of het achterom moet of aan de straatkant kan staan.

Wij leveren het materieel in delen en bouwen niet voor je op. Je bouwt de steiger zelf, met de handleiding en de instructievideo die je bij de reservering krijgt. Dat is juist bij een lastige ondergrond een voordeel, omdat jij ter plekke bepaalt waar de voeten komen en hoeveel je met de stelvoeten corrigeert. Onze chauffeur kan bij het afzetten meedenken over de plek.

De borg bij bezorgen is 500 euro voor de RS51, de RS52 en de MiTower en 150 euro voor de kamersteiger. Haal je zelf op, dan is de borg 1000 euro voor de RS51 en de RS52, 750 euro voor de MiTower en 150 euro voor de kamersteiger, en die staat binnen een werkdag na retour terug. Meer daarover bij de borg bij steiger huren. Twijfel je over jouw ondergrond, stuur dan een foto via WhatsApp of via de contactpagina.