Veilig opbouwen volgens EN1004

Waar EN 1004 precies over gaat

EN 1004 is de Europese norm voor verplaatsbare rolsteigers. De norm stelt eisen aan de constructie, aan de vergrendelbare wielen, aan de hoogte van de leuningen en aan de volgorde waarin je de steiger opbouwt. Al ons materieel is van Altrex en is volgens die norm gebouwd. Je krijgt de steiger in delen geleverd en bouwt hem zelf op. Volg je daarbij de meegeleverde handleiding en de instructievideo stap voor stap, dan staat er straks een opstelling die klopt.

De steigers vallen in belastingklasse 3. Dat betekent 200 kilo per vierkante meter platform, en daar tel je alles bij op: jezelf, je collega, je gereedschap, je verf, je pannen of je zonnepanelen. Een emmer mortel en een kist gereedschap wegen samen sneller dan je denkt. Reken vooraf uit wat er mee omhoog gaat en verdeel het over het platform in plaats van alles op een hoek te zetten. In belasting en gewicht van een rolsteiger staat hoe je dat rekensommetje maakt.

De norm gaat over het geheel, niet over losse onderdelen. Een diagonaalschoor die je overslaat omdat de steiger toch al stevig aanvoelt, of een leuning die je even weglaat omdat je maar vijf minuten boven bent, haalt de opstelling uit de norm. Het staat er niet voor niets in: de stijfheid van een rolsteiger komt juist uit die schoren en die koppelingen, niet uit het gewicht van de constructie.

Begin bij de werkhoogte en de breedte

Werkhoogte is platformhoogte plus twee meter. Die twee meter is de reikhoogte van een volwassene die op het platform staat. Moet je bij een dakgoot op zes meter zijn, dan wil je een platform op ongeveer vier meter. Kies je puur op platformhoogte, dan sta je twee meter te hoog en werk je de hele dag boven je hoofd. Op de werkhoogtepagina zie je per hoogte welke opstelling daarbij hoort, en in werkhoogte berekenen staat het rekenvoorbeeld uitgeschreven.

Ons assortiment dekt werkhoogtes van 4,2 tot 14,2 meter. Daarbinnen kies je tussen twee breedtes. De RS51 is 75 centimeter breed en past door poorten, tuinpaden en smalle doorgangen. De RS52 is 135 centimeter breed en geeft je meer vloeroppervlak om materiaal neer te zetten. Beide hebben een platformlengte van 245 centimeter, dus in de lengte maakt het geen verschil. Op rolsteiger huren staan de twee modellen naast elkaar.

Werk je binnen, dan gelden andere maten. De RS44 kamersteiger past door een standaard binnendeur vanaf ongeveer 70 centimeter, zodat je hem van kamer naar kamer rijdt zonder hem af te breken. Ben je alleen en blijf je onder de zes meter werkhoogte, dan is de MiTower gemaakt om in je eentje op te bouwen. Meet altijd eerst de smalste doorgang op de route naar de werkplek, niet alleen de deur van de kamer zelf.

Controleer de ondergrond voordat je een onderdeel oppakt

Een rolsteiger zet zijn hele gewicht op vier kleine contactvlakken. Wat daaronder ligt bepaalt of de opbouw klopt. Op tegels en beton kun je bijna altijd direct beginnen. Op gras, zand, tuinaarde of vers aangevulde grond zakt een wiel weg zodra er gewicht op komt, en dat merk je pas als de steiger al drie platformen hoog is. Leg daar onderleggers onder, bijvoorbeeld stevige planken of drukverdelende schotels, zodat de belasting over een groter oppervlak gaat.

Kijk ook naar wat je niet ziet. Putdeksels, kolken, kruipluiken en pas gegraven leidingsleuven dragen anders dan de bestrating ernaast. Een lichte helling vang je op met de spindels, maar het afschot van een steile oprit is een ander verhaal. Twijfel je of de plek geschikt is, kijk dan naar een rolsteiger op oneffen ondergrond of stuur ons een foto via WhatsApp, dan kijken we mee.

• Ligt de ondergrond vlak genoeg om de spindels binnen hun bereik af te stellen
• Draagt de grond ook als het geregend heeft, of wordt hij dan zacht
• Staan er putdeksels, kolken of kruipluiken onder de opstelplek
• Is er ruimte om de stabilisatoren rondom volledig uit te zetten
• Hangen er kabels, dakranden of luifels boven de plek waar de steiger komt
• Kun je vanaf de grond rondom de steiger lopen om te controleren

Leg de onderdelen op volgorde van opbouw klaar

De meeste fouten ontstaan doordat iemand halverwege een onderdeel mist en dan improviseert. Pak daarom eerst alles uit en leg het in de volgorde waarin je het nodig hebt: onderstel en wielen het dichtst bij, daarna kokers, schoren, platformen en als laatste de leuningen en kantplanken. Zo hoef je nooit met een onderdeel in je hand langs de steiger te klimmen en zie je meteen of er iets ontbreekt.

Loop de onderdelen na op zichtbare schade. Een kromme koker, een wiel dat niet meer op de rem wil of een gescheurd platform hoort niet in de opstelling. Kom je iets tegen, gebruik het onderdeel dan niet en bel of app ons even, dan regelen wij vervanging. De volledige volgorde staat in het stappenplan voor het opbouwen van een rolsteiger, dat je naast de handleiding kunt houden.

• Tel de kokers, schoren, platformen en leuningen voordat je begint
• Zet de wielen los klaar en controleer of elke rem pakt
• Leg de platformen met het luik dezelfde kant op, zodat je later niet hoeft te draaien
• Houd de handleiding en de instructievideo binnen handbereik
• Zorg voor een vrije werkstrook rondom de steiger van minstens een meter
• Leg gereedschap in een emmer of een tas, niet los op de bestrating

Het onderstel waterpas zetten en de wielen op de rem

Begin met de wielen in de kokers en de remmen erop, ook al hoef je nog niets te beklimmen. Een onderstel dat wegrolt terwijl je het uitlijnt kost je zo een klem gezette vinger. Stel daarna de spindels af tot het onderstel waterpas staat. Gebruik daarvoor een echte waterpas in twee richtingen, dus zowel over de lengte als over de breedte, en niet je oog.

Een scheefstand van een paar centimeter beneden wordt op tien meter hoogte een flinke afwijking. Elke fout in het onderstel vermenigvuldigt zich naar boven toe. Controleer daarom of alle vier de spindels echt dragen: kun je er een met de hand bewegen, dan staat het gewicht op drie punten en kan de steiger gaan wiegen zodra je erop stapt.

Is het onderstel eenmaal goed, controleer dan of de wielen nog steeds vergrendeld zijn. Bij het afstellen van de spindels draai je regelmatig een wiel mee waardoor de rem opengaat. Dit is ook het moment om te kijken of je de steiger straks nog kunt verplaatsen zonder tegen een muur, een regenpijp of een geparkeerde auto aan te lopen.

Veilig doorbouwen naar het volgende platform

Vanaf het eerste platform bouw je verder vanaf een plek die zelf al beveiligd is. Dat is de kern van de veilige opbouwmethode: je legt eerst het platform en de bijbehorende leuningen aan, en pas daarna klim je erop om de volgende laag te maken. Zo sta je nooit op een open platformrand zonder iets om je aan vast te houden.

Klim altijd aan de binnenkant, via het luik en de ingebouwde ladder. Aan de buitenkant omhoog klimmen trekt de steiger naar je toe en is precies de beweging waar een rolsteiger niet op is berekend. Sluit het luik achter je zodra je boven bent, zodat er geen gat in het platform blijft waar je later instapt. Gereedschap trek je omhoog met een touw of geef je aan, in plaats van het in je hand mee te nemen.

Werk je met twee personen, spreek dan af wie boven blijft en wie beneden aangeeft. Degene boven doet de koppelingen, degene beneden houdt zicht op de stabilisatoren en de ondergrond. Wissel niet halverwege van rol zonder het te zeggen, want dan verdwijnt precies het overzicht dat je met twee mensen wint.

Leuningen, kantplanken en het luik

Elk platform waarop gewerkt wordt krijgt leuningen rondom, aan alle vier de zijden. Ook aan de korte kant waar je denkt dat je toch nooit staat. Kantplanken sluiten de onderrand af zodat een schroevendraaier of een kwast niet van het platform kan rollen. Op straat of op een pad waar mensen langslopen is dat geen formaliteit, maar de reden dat er beneden niets naar beneden komt.

Controleer per leuning of de koppeling echt dicht zit en niet alleen aangehaakt. Een leuning die je met een lichte tik omhoog kunt duwen, is niet vergrendeld. Loop de vier zijden een keer helemaal rond en leg je hand op elk koppelpunt. Dat kost een minuut en is de goedkoopste controle die je kunt doen. Meer over de opbouw van de randbeveiliging staat in valbeveiliging op een rolsteiger.

Stabilisatoren uitzetten en verankeren aan de gevel

Stabilisatoren vergroten het steunvlak en horen bij de opbouw vanaf de hoogte die de handleiding aangeeft. Zet ze schuin naar beneden weg, laat ze echt contact maken met de ondergrond en trek ze daarna aan. Een stabilisator die net boven de tegels zweeft doet niets. Komt er een uit boven een lager gelegen strook, bijvoorbeeld in een border, leg er dan een onderlegger onder zodat hij op dezelfde manier draagt als de andere drie.

Bij hoge opstellingen of veel wind kan verankeren aan de gevel nodig zijn. Wanneer dat geldt en waar de ankerpunten komen, staat in het opbouwschema in de handleiding van het model dat je huurt. In een rolsteiger stabiliseren en verankeren lees je welke methodes er zijn en waar je op let bij een gevel waarin je niet mag boren.

Verplaats de steiger nooit met de stabilisatoren nog uitgezet en nooit met iemand erop. Draai ze in, rijd de steiger naar de nieuwe plek, beoordeel de ondergrond opnieuw en zet ze daarna weer uit. Dit is de stap die het vaakst wordt overgeslagen, juist omdat de steiger maar twee meter opzij hoeft.

De vaste controle voor elk gebruik

Een rolsteiger die gisteren goed stond, staat vandaag niet automatisch nog steeds goed. Grond verandert door regen en vorst, wielen lopen los door trillingen, en een leuning die iemand heeft losgemaakt om materiaal aan te geven wordt niet altijd teruggezet. Loop daarom elke werkdag dezelfde ronde langs vaste punten, van beneden naar boven, voordat je aan het werk gaat.

Houd die ronde kort maar altijd hetzelfde. Zo merk je afwijkingen op omdat ze anders zijn dan gisteren, niet omdat je toevallig goed keek. De tabel hieronder zet de momenten op een rij waarop een controle iets oplevert, met per moment de punten die er dan toe doen.

Wind, regen en vorst: wanneer je stopt

Houd voor wind altijd de grens uit de handleiding van het geleverde model aan: één algemene windkracht geldt niet voor iedere rolsteiger. Voor de MiTower noemt Altrex maximaal 7,9 m/s, ongeveer windkracht 4. Stop eerder zodra windvlagen je balans, materiaal of de constructie beïnvloeden. Een plaat multiplex of isolatie werkt als een zeil; haal losse platen en doeken daarom van het platform en ga veilig naar beneden.

Regen maakt het platform glad en verandert de ondergrond. Een grasveld dat gisteren droeg, kan na een natte nacht wegzakken onder een wiel. Controleer daarom eerst de vier steunpunten voordat je omhoog gaat. Bij vorst staat er ijs op het platform en op de sporten van de ladder. Veeg dat vrij vanaf de grond en niet terwijl je al halverwege bent. In een steiger huren in de winter staan de aandachtspunten voor het koude seizoen bij elkaar.

Staat de steiger een paar dagen op dezelfde plek, kijk dan ook naar wat er in de tussentijd is veranderd. Een bestelbus die er nu naast staat, een container, verse bestrating of een uitgegraven sleuf naast de poten zijn allemaal redenen om de opstelling opnieuw te beoordelen voordat je hem in gebruik neemt.

Verplaatsen en weer afbreken zonder risico

Verplaatsen doe je vanaf de grond, met een lege steiger, met de stabilisatoren ingedraaid en met iemand die de route in de gaten houdt. Duw laag aan, niet boven schouderhoogte, want dan trek je de steiger naar je toe. Kijk vooruit naar drempels, tuinslangen, kabels en afvoerputjes: een wiel dat in een putrand valt zet de hele constructie in beweging.

Afbreken gaat in exact omgekeerde volgorde van opbouwen. Maak eerst het platform leeg, geef gereedschap en materiaal aan of laat het zakken, en haal daarna pas de leuningen weg. Gooi nooit onderdelen naar beneden, ook geen kantplank die toch al een deuk heeft. Leg de delen op de grond in de volgorde waarin ze straks weer de bus in gaan.

Zet alle onderdelen bij elkaar op de afgesproken plek, zodat onze chauffeur ze in een keer kan meenemen. Compleet en op tijd inleveren betekent dat je borg binnen een werkdag na retour terugkomt. Hoe het inleveren praktisch verloopt staat in een rolsteiger afbreken en inleveren.

Controleer de officiële instructies van jouw model

De meegeleverde modelhandleiding is leidend voor de opbouwvolgorde, stabilisatoren, belasting, maximale hoogte en windgrens. Voor de MiTower zijn de officiële Altrex-productspecificaties en de Altrex MiTower-handleiding (pdf) online beschikbaar.

Gebruik je de steiger beroepsmatig, raadpleeg dan ook de informatie over rolsteigers van de Nederlandse Arbeidsinspectie. Deze kennisbank helpt bij de voorbereiding, maar vervangt geen productspecifieke handleiding of risico-inventarisatie.