Rolsteiger stabiliseren en verankeren

Wat een rolsteiger laat kantelen

Een rolsteiger is een smalle, hoge constructie op wielen. Hoe hoger je bouwt, hoe kleiner het steunvlak wordt ten opzichte van de hoogte, en hoe minder zijwaartse kracht er nodig is om de boel uit balans te brengen. Die kracht komt bijna nooit van de steiger zelf: het is de wind tegen de gevelzijde, iemand die te ver over de leuning reikt, of een boormachine die vastloopt in hard metselwerk.

Kantelen begint altijd rond een wiel. Zodra het zwaartepunt buiten de denkbeeldige lijn tussen twee steunpunten komt, draait de steiger daar omheen. Stabilisatoren en uitriggers doen precies dat ene: ze leggen die kantellijn verder naar buiten. Ze dragen zelf nauwelijks gewicht, ze vergroten het vlak waarbinnen je zwaartepunt mag zwerven zonder dat er iets gebeurt. Daarom werkt een half uitgedraaide stabilisator ook maar half.

Verankeren pakt het probleem van de andere kant aan. Een anker koppelt de steiger aan het gebouw, zodat de gevel de zijwaartse kracht opvangt in plaats van de wielen. Dat is de oplossing wanneer je de stabilisatoren niet volledig kwijt kunt, bijvoorbeeld in een smalle steeg of strak tegen een aanbouw, en wanneer de steiger meerdere dagen blijft staan. Hoe ver je omhoog mag, staat bij hoe hoog een rolsteiger mag zijn.

Kerngegevens

Stabilisatoren monteren voordat je verder bouwt

De volgorde is belangrijker dan de kracht waarmee je aandraait. Zet eerst het onderframe met de wielen neer, zet de wielen op de rem, en monteer dan de stabilisatoren aan de vier hoeken voordat je de eerste opbouwframes erin zet. Wie eerst drie meter hoog bouwt en daarna nog even de schoren erbij wil zetten, staat op het slechtste moment aan de onderkant te frunniken tegen een constructie die al kan bewegen.

Een stabilisator gaat schuin naar buiten en naar beneden, met de voet plat op de grond. Draai de klembeugels vast op de staander en stel de voet zo af dat hij echt draagt: je moet hem niet met een vinger kunnen laten wiebelen. Loop daarna alle vier de hoeken na, want een te ver aangedraaide voet tilt een hoek op en haalt gewicht van een wiel af.

Bij elke opbouwhoogte hoort een bepaalde stand van de stabilisatoren. Die staat in de Altrex-handleiding die bij de steiger zit, met een tekening per configuratie erbij. Houd die aan en gok niet, want de hoek en de uitsteek bepalen samen hoe breed je steunvlak in werkelijkheid wordt. De volledige volgorde van de opbouw staat in het stappenplan voor het opbouwen.

Wat de breedte van je steiger met stabiliteit doet

Een RS51 is 75 cm breed en een RS52 is 135 cm. Dat verschil van 60 cm zit precies in de richting waarin een rolsteiger het snelst kantelt, namelijk dwars op de gevel. De smalle RS51 kies je omdat hij door een poort of een tuinpad past, niet omdat hij handiger werkt. Waar je de ruimte hebt, geeft de brede RS52 je meer marge en meer plek om materiaal neer te zetten.

De platformlengte is bij beide 245 cm, dus in de lengterichting werk je even ver door. Het verschil zit in de diepte van je werkplek en in hoeveel steun je onderin nodig hebt. Voor binnenwerk is er de kamersteiger RS44, die door een standaard binnendeur past vanaf ongeveer 70 cm. De MiTower is een steiger voor één persoon tot 6 meter werkhoogte.

De ondergrond onder de wielen

Stabilisatoren helpen niets als de grond eronder meegeeft. Een wiel op een tegel die kantelt, of een stabilisatorvoet die in het gras staat en na een regennacht tien centimeter dieper zit, verandert je hele opbouw. Loop daarom eerst het hele vlak af en kijk niet alleen naar de plek van de wielen, maar ook goed naar waar de vier voeten neerkomen.

Op zachte of losse ondergrond leg je onderleggers: een stevige plank of plaat die het gewicht over een groter vlak verdeelt. Dat geldt voor gras, zand, tuinaarde en grind, en ook voor oud straatwerk waar de klinkers los liggen. Op een aflopende stoep gebruik je de stelvoeten om de steiger waterpas te zetten en niet de wielen zelf, want een wiel dat schuin belast wordt, rolt op het verkeerde moment weg.

• Gras en tuinaarde: altijd onderleggers, ook bij droog weer.
• Zand of grind: aanstampen en een plaat onder elke voet.
• Losse klinkers: rechtleggen of er een plank overheen.
• Aflopende stoep: waterpas met de stelvoeten, nooit met blokjes hout.
• Putdeksels en kolkroosters: geen draagvlak, dus vermijden.

Waterpas zetten en de wielen op de rem

Waterpas zetten doe je bij het onderframe en niet halverwege. Zet een waterpas in twee richtingen op de onderste sport en stel bij met de stelvoeten tot beide richtingen kloppen. Een scheefstand van een paar millimeter onderin wordt op acht meter hoogte een zichtbare helling, en je merkt het pas als je boven staat en de leuning niet meer op ooghoogte zit waar je hem verwacht.

De remmen zet je vast zodra de steiger op zijn plek staat, en je controleert ze opnieuw voordat je klimt. Alle wielen op de rem, niet twee. Een enkel vrij wiel laat de steiger langzaam draaien terwijl je werkt, en dat merk je pas als je met je gewicht naar één kant hangt. Controleer meteen of elk wiel met de borgpen vastzit, want bij het laden schuift er wel eens een omhoog. Zie ook rolsteiger op oneffen ondergrond.

Wanneer verankeren aan de gevel nodig wordt

Verankeren is aan de orde zodra je het brede steunvlak niet kunt maken dat bij je hoogte hoort. Dat gebeurt vaker dan je denkt: een stabilisator die tegen een schutting aankomt, een hoek die precies boven een lager dak van de buren uitkomt, of een steeg waar links en rechts geen ruimte is. In die gevallen neemt de gevel over wat de stabilisator niet kan doen.

De tweede reden is tijd. Een steiger die tussen twee werkdagen blijft staan, staat er ook 's nachts en in het weekend, zonder dat iemand kijkt hoe hard het waait. Verankeren betekent trouwens niet dat je de stabilisatoren weglaat: de stabilisatoren houden de voet breed, het anker houdt de bovenkant tegen de gevel. Hoeveel ankerpunten je nodig hebt, staat in de handleiding van jouw opbouw. Zie verder veilig werken op hoogte.

Ankerpunten kiezen op de gevel

Een anker is alleen zo sterk als datgene waaraan je hem vastmaakt. Kies dragend metselwerk, een betonnen rand of een stevig kozijn dat vastzit in het werk. Wat je niet gebruikt: de regenpijp, de dakgoot, een gootbeugel, een zonnescherm, een schotelantenne of een houten boeiboord. Die onderdelen zijn gemaakt om hun eigen gewicht te dragen, niet om een steiger tegen de wind in te houden.

Plaats de ankers symmetrisch, links en rechts op dezelfde hoogte, en zet ze zo vast dat de steiger niet naar de gevel toe en niet ervandaan kan bewegen. Een koppeling die alleen trek opneemt, laat de steiger nog steeds tegen de muur tikken bij elke windvlaag. Houd de afstand tussen gevel en leuning tegelijk klein genoeg om er niet doorheen te kunnen stappen.

Werk je aan een dakkapel of onder een uitstekende dakrand, dan is de plek van je ankers vaak het lastigste deel van de hele opbouw. Bepaal die voordat je begint te bouwen en niet als je al op hoogte staat met een boormachine in je hand. Voor dat soort klussen staat de aanpak beschreven bij een steiger voor een dakkapel plaatsen.

Wind, zeilen en steigerdoek

Wind wordt het vaakst onderschat, omdat je hem beneden anders voelt dan op acht meter. Werk niet op een rolsteiger bij windkracht 6 of hoger. Neemt de wind tijdens je klus toe, dan stop je, haal je alles van het platform en ga je naar beneden. Een verankerde steiger mag blijven staan; staat hij los, dan bouw je hem af of breng je hem lager.

Steigerdoek, een zeil of een reclamebanner maakt van je steiger een zeilschip. Het oppervlak dat de wind kan pakken wordt in één klap vele malen groter, terwijl het steunvlak onderaan precies hetzelfde blijft. Hang er dus niets aan wat de wind kan vangen, tenzij de opbouw daar in de handleiding uitdrukkelijk op berekend is en de verankering daarop is aangepast.

Losse spullen zijn de derde windfactor. Een emmer, een stuk plaatmateriaal of een lege verfrol die van acht meter hoogte naar beneden waait, is gevaarlijker voor de omgeving dan de steiger zelf. Ruim het platform op als je stopt met werken, ook tijdens de lunch. In de winter komt daar nog gladheid en vorst bij, zie steiger huren in de winter.

Belasting verdelen op het platform

Het materieel is van Altrex en voldoet aan EN 1004, belastingklasse 3, wat neerkomt op 200 kg per vierkante meter. Dat is ruim voor normaal gevelwerk, maar het is een verdeelde belasting en geen stapelplek. Zet zware zakken of stenen niet allemaal in dezelfde hoek, want dan verschuift het zwaartepunt naar een rand terwijl het totaalgewicht nog netjes binnen de norm valt.

Trek- en duwkrachten tellen net zo hard mee als gewicht. Een gevel afspuiten, een vastzittend kozijn losbreken of een tuinslang die strak komt te staan, geeft de steiger een zijwaartse zet die de stabilisatoren moeten opvangen. Werk daarom zo dat je kracht naar beneden of naar de gevel toe zet, en hang nooit met je gewicht over de leuning. Meer cijfers staan bij belasting en gewicht van een rolsteiger.

Verplaatsen zonder je stabiliteit kwijt te raken

Verplaatsen is het moment waarop alles wat je hebt opgebouwd even niet werkt. Er staat niemand op de steiger, punt. Haal eerst gereedschap, verf en materiaal van het platform, want die schuiven of vallen zodra de steiger over een drempel rolt. Draai daarna de stabilisatorvoeten net vrij van de grond, zodat ze niet blijven haken, maar laat de stabilisatoren zelf gemonteerd zitten.

Rol de steiger in de lengterichting en duw onderaan, niet halverwege de hoogte, want duwen op ooghoogte geeft precies de kantelende beweging die je wilt vermijden. Op de nieuwe plek begint de opbouwcontrole opnieuw: waterpas zetten, stelvoeten afstellen, remmen erop, stabilisatoren weer laten dragen. Een verankerde steiger maak je eerst helemaal los en veranker je daarna opnieuw. Ga nooit een halve meter opschuiven met de ankers er nog aan.

De controle voordat je omhoog klimt

Loop elke werkdag dezelfde ronde langs de steiger voordat je de eerste keer klimt. Dat kost een minuut of twee en vangt precies de dingen op die 's nachts veranderen: een voet die is weggezakt na regen, een rem die iemand heeft losgezet om erlangs te kunnen, een leuning die bij het laden van materiaal is losgetrokken. Doe die ronde ook als je zeker weet dat er niemand bij is geweest.

Werk je met meerdere mensen aan dezelfde klus, spreek dan af wie de ronde doet en op welk moment. Bij een steiger die aan de straat staat, kijk je bovendien of er niets aan is gehangen en of er geen fiets tegenaan staat die een stabilisator opzij duwt. Vind je iets, los het op voordat de eerste persoon klimt en niet erna.

• Staan alle vier de stabilisatoren vast en dragen de voeten?
• Zijn alle wielen op de rem en zitten de borgpennen erin?
• Staat de steiger waterpas in beide richtingen?
• Zitten leuningen, kantplanken en luik op hun plek?
• Zijn de ankerpunten nog strak en onbeschadigd?
• Is het platform leeg en niet glad?
• Wat doet de wind vanmiddag volgens de verwachting?

Wat er bij de huur wordt meegeleverd

Bij Steigertaxi huur je Altrex-materieel volgens EN 1004 in belastingklasse 3, met werkhoogtes van 4,2 tot 14,2 meter. De stabilisatoren die bij jouw opbouwhoogte horen, gaan standaard mee, net als de handleiding en een instructievideo waarin de opbouw stap voor stap te zien is. Je bouwt de steiger zelf op, dus neem die handleiding er echt bij en houd de volgorde aan die erin staat.

Bestel je voor 15:00 uur, dan wordt er de volgende werkdag geleverd, in heel Nederland. Bezorgen en ophalen zitten in een vast bedrag per provincie, te zien op de pagina met bezorgkosten. Zelf afhalen kan gratis op afspraak aan het Zeeburgerpad 89 in Amsterdam. Wat je klus in totaal kost, reken je van tevoren uit in de configurator op de prijzenpagina.

De borg bij bezorgen is 500 euro voor de RS51, de RS52 en de MiTower, en 150 euro voor de kamersteiger. Haal je zelf af, dan is de borg 1000 euro voor de RS51 en RS52, 750 euro voor de MiTower en 150 euro voor de kamersteiger. Na retour staat de borg binnen één werkdag terug. Twijfel je over de opbouw of de verankering, dan kun je even appen voor advies.