Veilig werken op hoogte: de belangrijkste regels

Beoordeel de ondergrond voordat je iets neerzet

De veiligheid van een rolsteiger begint onder de wielen. Het hele gewicht van de constructie, de personen en het materiaal komt op vier punten terecht, en die punten moeten allemaal even stevig staan. Tegels, klinkers, asfalt en beton zijn in orde. Gras, zand, verse grond, een border en een pas aangelegd tuinpad zijn dat niet, want daar zakt een wiel weg zodra er belasting op komt.

Op zachte of onregelmatige grond leg je onderleggers onder de wielen om de druk te spreiden. Op een aflopend terrein stel je de steiger waterpas met de spindels, waarbij elke poot echt contact moet maken. Een spindel die net in de lucht hangt, draagt niets en laat de steiger later zakken. Hoe je dat aanpakt, staat in een rolsteiger op oneffen ondergrond.

Kijk ook naar wat je niet ziet. Een putdeksel, een kruipruimte, een kelderdek, een net gegraven sleuf of een houten vloer binnen heeft een eigen draagvermogen. Zet de steiger bij twijfel boven een draagmuur of een balk, en vraag het na als je het pand niet kent. Dat kost een paar minuten en voorkomt schade die je achteraf niet meer herstelt.

• Ondergrond vlak en draagkrachtig op alle vier de wielpunten
• Onderleggers bij gras, zand, losse grond of een zachte berm
• Spindels afgesteld tot alle poten contact maken
• Geen putdeksels, roosters of losse tegels onder de wielen
• Voldoende ruimte rondom voor de stabilisatoren
• Vrije doorgang naar de opstelplek voor de langste onderdelen

Kerngegevens

De opbouwvolgorde die je altijd aanhoudt

Begin met de onderbouw waterpas en zet daarna alle wielen op de rem, ook de wielen die je niet meteen nodig lijkt te hebben. Bouw laag voor laag omhoog en monteer de diagonaalschoren mee terwijl je stijgt. Die schoren houden de constructie vierkant en zijn geen extraatje dat je later kunt toevoegen. Het volledige stappenplan voor het opbouwen loopt de volgorde met je door.

Werk vanaf een afgemaakte laag naar boven, niet vanaf een halve. Dat betekent dat je op elke laag eerst het platform legt, het luik controleert en de leuningen aanbrengt voordat je verder gaat. Zo sta je nooit op een plek waar de valbeveiliging nog niet compleet is. Bij de hogere opbouwen is dat het verschil tussen rustig doorwerken en op een gegeven moment improviseren.

Doe het bij voorkeur met twee personen. Eén beneden die aangeeft en één boven die monteert, gaat sneller en veiliger dan alleen boven met onderdelen zeulen. Wij bouwen niet op voor de klant en leveren de steiger niet opgebouwd af, dus reken die tijd gewoon in je planning mee. Wie mag opbouwen, staat in wie een rolsteiger mag opbouwen. Spreek vooraf af wie boven monteert en wie beneden blijft.

Leuningen, kantplanken en het luik

De leuningen rondom het platform zijn de eerste laag valbeveiliging en horen aan alle zijden gemonteerd te zijn, ook aan de gevelkant. Het idee dat je aan de muurzijde geen leuning nodig hebt omdat de muur je tegenhoudt, klopt niet: tussen de steiger en de gevel zit altijd een spleet, en die is groot genoeg om doorheen te stappen. Monteer de leuning daarom rondom, ook als je maar aan één kant werkt.

Kantplanken staan rondom langs de rand van het platform. Ze zijn er niet voor jou maar voor alles wat rolt, schuift of omvalt: een boormachine, een kitkoker, een emmer. Beneden lopen mensen langs, en gereedschap dat van acht meter valt richt schade aan. In valbeveiliging op een rolsteiger staat hoe die onderdelen samenwerken. Zet ze ook aan de kopse kanten, want daar rolt materiaal net zo hard vanaf.

Het luik in het platform sluit je na elke doorgang. Een open luik in een platform waar je zelf op werkt, is een gat waar je in stapt zodra je achteruit loopt of je aandacht bij je werk hebt. Leg er ook nooit materiaal overheen om het gat te dichten, want dan kun je er bij het afdalen niet meer door.

Klimmen doe je aan de binnenkant

Klimmen gaat via de ingebouwde ladder aan de binnenkant, door het luik in het platform. Aan de buitenkant omhoog klimmen langs de frames voelt sneller, maar daar zit geen leuning, geen luik en geen kantplank, en je trekt de steiger bovendien uit balans. Het is een van de weinige dingen die op een correct opgebouwde steiger echt fout gaan. Neem dus altijd de ladder, ook als je alleen even iets wilt pakken.

Klim met twee vrije handen. Gereedschap, emmers en materiaal laat je aangeven of hijs je omhoog aan een touw. Wie met een volle emmer in één hand klimt, heeft geen hand over om zich vast te houden als een voet wegglijdt. Bij natte sporten is dat risico groter, dus veeg je schoenen af voordat je begint. Spreek af wie er beneden staat om aan te geven, dan hoef je niet te wachten.

Op het platform blijf je binnen de leuningen. Niet op de leuning gaan staan, geen kist of plank op het platform leggen om hoger te komen en niet ver over de rand reiken. Kom je er niet bij, dan verplaats je de steiger of kies je een andere platformhoogte. De vergelijking met een ladder staat in ladder of rolsteiger. Een halve meter verschil in platformhoogte scheelt vaak een hele werkdag comfort.

Wat er op het platform mag staan

Ons materieel is van Altrex en gebouwd volgens EN 1004 in belastingklasse 3, wat neerkomt op 200 kg per vierkante meter platform. Dat is genoeg voor twee personen met gereedschap en materiaal, mits je het gewicht verdeelt. Zet zware stapels tegen de gevelzijde en houd de looproute over het platform vrij. Meer hierover staat in belasting en gewicht van een rolsteiger.

Leg niets op de leuning en hang geen emmers aan de leuningbuis. De leuning draagt jou, geen last. Lange delen zoals boeidelen of panelen leg je plat op het platform in plaats van rechtop tegen de leuning, want rechtop staande delen vangen wind en vallen om. Wat de norm precies regelt, lees je in EN 1004 uitgelegd. Zet ook geen jerrycan of emmer los in een hoek waar je er tegenaan loopt.

Ruim aan het eind van de dag op. Materiaal dat blijft liggen, neemt loopruimte in, verhoogt de belasting en waait weg of valt om zodra het gaat waaien. Een leeg platform is bovendien het uitgangspunt voor de controle die je de volgende ochtend doet voordat je weer omhoog gaat. Neem gereedschap dat je morgen niet gebruikt gewoon mee naar beneden. Een lege steiger vangt bovendien minder wind in de nacht.

Stabilisatoren en verankering

Stabilisatoren staan schuin naar buiten en verbreden de voet van de steiger. Ze zijn geen accessoire: bij de hoogtes waar je een rolsteiger voor huurt, houden ze de constructie overeind. Ze horen allemaal contact te maken met de grond en stevig te staan. Op een aflopende ondergrond stel je ze stuk voor stuk af tot dat klopt. Ze horen bovendien in de stand te staan die bij die opbouwhoogte hoort, niet half ingeschoven.

Bij grotere hoogtes en bij een steiger die meerdere dagen blijft staan, komt verankering aan de gevel erbij. Een verankering neemt de zijdelingse krachten op en houdt de steiger tegen het gebouw. Waar en hoe je die plaatst, staat in stabiliseren en verankeren. Controleer verankeringen na een dag met wind opnieuw op spanning. Een verankering die is gaan hangen, doet niet meer wat hij moet doen. Loop daarom na elke ruwe nacht de bevestigingspunten even langs.

Bouw nooit hoger dan de opbouw waarvoor de steiger is samengesteld en voeg geen eigen onderdelen toe. Een frame van een ander merk, een losse plank als extra platform of een ladder op het platform zijn precies de improvisaties die een correct materieel onveilig maken. Ontbreekt er een onderdeel, meld dat dan voordat je begint. Wij leveren compleet voor de bestelde hoogte, dus alles wat je nodig hebt zit erbij.

Verplaatsen zonder risico

Een rolsteiger verplaats je altijd leeg. Geen personen op de steiger, geen gereedschap op het platform en geen emmers aan de leuning. Dat klinkt vanzelfsprekend tot je op een lange gevel werkt en de steiger tien keer een meter opzij moet. Juist dan is de verleiding groot om te blijven staan terwijl iemand duwt, en juist dan gaat het mis.

Kijk voor het verrollen naar de route. Een kabel, een tuinslang, een drempel, een putdeksel of een afstapje kan een wiel blokkeren terwijl de rest doorloopt, en dat wringt de constructie. Rol rustig en in de lengterichting, en duw op onderbouwhoogte in plaats van hoog tegen de constructie. Na het verplaatsen zet je alle wielen weer op de rem. Kijk ook omhoog voordat je gaat rollen, want een tak of een kabel boven de route is even bepalend als een drempel op de grond.

Controleer daarna opnieuw of de steiger waterpas staat en of de stabilisatoren nog contact maken. Op een terrein dat afloopt, verandert dat bij elke meter. Meer over de wielen en de remmen vind je in de wielen van een rolsteiger op de rem. Bij een steiger die verankerd stond, maak je de verankering eerst los en breng je hem op de nieuwe plek meteen weer aan.

• Platform leeg, niemand op de steiger
• Route vooraf vrijmaken van kabels, slangen en obstakels
• Rustig verrollen in de lengterichting van de steiger
• Duwen op onderbouwhoogte, niet hoog tegen de constructie
• Wielen daarna weer allemaal op de rem
• Waterpasstand en stabilisatoren opnieuw controleren

Wind, regen en vorst

Wind is de belangrijkste weerfactor bij een rolsteiger. Een opgebouwde steiger biedt oppervlak, en zeker met materiaal of zeil erop vangt hij veel. Bij aangekondigde harde wind of storm laat je een hoge steiger verankerd staan of bouw je hem tijdelijk een paar frames lager af. Haal in elk geval alles van het platform af. Meer daarover staat in een rolsteiger bij harde wind.

Hang geen zeil, doek of reclamebanner aan de steiger zonder daar rekening mee te houden. Een dichtgezet vlak werkt als een zeil en verandert de krachten op de constructie volledig. Wat op een windstille dag prima hangt, wordt bij de eerste vlaag een probleem waar de stabilisatoren niet op zijn berekend. Vraag het ons even als je een doek of banner wilt aanbrengen, dan denken we mee over de opstelling.

Regen en vorst maken vooral het platform en de sporten glad. Veeg je schoenen af voor je klimt, werk niet op een bevroren platform en houd er rekening mee dat verf, mos en modder op aluminium spekglad zijn. Voor werken in het koude seizoen staat de praktische kant in een steiger huren in de winter. Werk bij vorst bovendien met handschoenen die grip geven op koud aluminium, en houd er rekening mee dat je minder snel voelt dat je uitglijdt.

De controles voor en tijdens de klus

Er zijn een paar vaste momenten waarop je de steiger nakijkt. Dat kost telkens een minuut of twee en het vangt precies de dingen op die tijdens een klus verschuiven: een schoor die is losgetrild, een platform dat niet meer goed in de sponning ligt, een stabilisator die door zachte grond is gezakt. De tabel hieronder zet die momenten op een rij.

Doe de controle voordat je klimt, niet vanaf het platform. Loop een rondje om de steiger, kijk omhoog langs de staanders en pak een frame vast om te voelen of er speling zit. Onze steigers worden tussen verhuurbeurten nagekeken, maar de opbouw op jouw klus is en blijft jouw controle. Kijk ook of de platformen nog netjes in de sponningen liggen en of het luik soepel dichtvalt.

Merk je iets dat niet klopt, dan werk je niet door tot het opgelost is. Een ontbrekende schoor of een beschadigd onderdeel is geen detail dat je een dag kunt uitstellen. Vragen over materieel en levering staan bij de veelgestelde vragen, en anders bel of app je ons even. Wij controleren het materieel tussen verhuurbeurten, dus een beschadigd of ontbrekend deel is voor ons ook nuttige informatie.

Binnen werken vraagt om andere aandacht

Binnen speelt de wind geen rol, maar komen er andere punten bij. De vloer moet de puntlast van de wielen kunnen dragen, en op een gelakte of gladde vloer wil je zeker weten dat de remmen pakken. Leg iets onder de wielen als de vloer beschadigd kan raken. Wat er verder bij komt kijken, staat in een rolsteiger binnen gebruiken.

Let binnen ook op wat er boven je hangt: een lamp, een rookmelder, een leidingbeugel of een plafondbalk. Bouw je te dicht onder het plafond, dan sta je gebogen te werken en dat leidt tot reiken. Meet de vrije hoogte voordat je bepaalt op welke platformhoogte je gaat staan. Zet de steiger daarom eerst op de plek en kijk omhoog voordat je de laatste laag opbouwt. Dat scheelt een keer afbreken en opnieuw beginnen.

Voor kamers en trappenhuizen is er de kamersteiger RS44, die door een standaard binnendeur past vanaf circa 70 cm. Werk je alleen en niet hoger dan 6 meter werkhoogte, dan is de MiTower als 1-persoons steiger vaak handiger, omdat je hem zelf verplaatst zonder af te breken. Voor een gang, een vide of een trappenhuis kijk je vooral naar de breedte van de doorgang en naar de vrije hoogte boven de trap.

Wie waarvoor verantwoordelijk is

Wij leveren gekeurd en compleet materieel, van Altrex en gebouwd volgens EN 1004, en we controleren het tussen verhuurbeurten. Wat wij niet doen, is opbouwen: je bouwt de steiger zelf op met de handleiding en de instructievideo die je erbij krijgt. Daarmee ligt de opbouw en het gebruik op de klus bij degene die ermee werkt. Dat is geen formaliteit: de persoon die opbouwt, bepaalt in de praktijk hoe veilig er die week gewerkt wordt.

Dat betekent ook dat je bij ontvangst even natelt of alles er is. Frames, schoren, platforms, leuningen, kantplanken en stabilisatoren horen allemaal in het pakket te zitten voor de hoogte die je hebt besteld. Ontbreekt er iets of zit er een beschadiging aan, meld dat dan voordat je begint met opbouwen in plaats van halverwege. Tel ook het aantal schoren en leuningen na, want dat zijn de delen die je pas mist als je halverwege de opbouw bent.

Werk je met meerdere mensen, spreek dan af wie de eindcontrole doet en wie beslist of er wel of niet wordt doorgewerkt bij slecht weer. Eén iemand die dat bewaakt, werkt beter dan de aanname dat iedereen het wel ziet. Loop voor vertrek de checklist voor het huren van een rolsteiger nog een keer door. Voor de rolsteiger die bij jouw werkhoogte hoort, kijk je in de configurator. Zet die afspraak aan het begin van de klus even hardop, dan hoeft er later niet over gediscussieerd te worden.