Pergola beitsen? Dit is de rolsteiger die je huurt.

Een pergola staat zelden vrij in het gras. Er staat een tafel onder, aan de ene kant ligt een border en aan de andere kant zit de gevel. Voor dit werk pak je daarom de Mi Tower van Altrex, 75 centimeter over de breedte en gebouwd voor een enkele gebruiker. Hij is licht genoeg om alleen tussen de staanders door te schuiven, en dat doe je hier voortdurend, want per balkveld sta je weer ergens anders. Dit model bouwt op tot werkhoogtes van 4,2 tot 6,2 meter, waarvan je hier het onderste stuk gebruikt.

Mee omhoog gaat er bij beitswerk weinig: een bak beits, twee kwasten, een doek en een schuurspons voor de ruwe plekken. Veel meer past er ook niet, want een toren voor een persoon is niet bedoeld om met man en macht te bevolken. Bij een pergola valt dat gunstig uit, omdat je zo vaak verplaatst dat elk extra blik je een keer meer naar beneden stuurt. Hang je bak aan de leuning of zet hem tegen een staander, nooit los op de rand van de vloer.

Hangt de constructie aan een uitbouw of loopt hij door tot onder een balkon, dan schiet dit bereik tekort en kun je beter een rolsteiger huren uit de RS51-lijn, die tot ver boven de tien meter doorbouwt. Staan jullie met twee man aan een lange pergola, dan werkt een breder platform prettiger, al betaal je dat met extra sjouwwerk over het terras. Welke delen er in de set zitten vind je terug op de pagina waar je een Mi Tower kunt huren.

Het hoogste punt van dit karwei ligt niet bij de liggers maar er net boven. Je beitst een pergola pas goed als je op de bovenkant van elke balk kunt kijken, want dat vlak vangt de regen op en gaat als eerste vergrijzen. Reken dus vanaf de tegels tot een halve meter boven het hoogste hout, en dan zit je bij een gewone terraspergola op 4 tot 6 meter werkhoogte. Je vloer hangt daarbij tussen de twee en vier meter, want boven het platform komt nog eens twee meter reikhoogte.

Meet op het terras zelf en niet op het gazon ernaast, want een terras ligt vaak een tree hoger dan de rest van de tuin. Staat het geraamte half op tegels en half in een border, dan bepaalt de laagste stelpoot welke opbouw je vastlegt. Kijk ook naar de ruimte onder de liggers: bij heel wat pergola's zit er maar iets meer dan twee meter tussen de vloer en het hout, en dan raak je met een te hoge stand meteen de balken.

Kies je te laag, dan beits je de bovenkanten op de tast. Dat komt een half jaar later terug: juist die vlakken staan grijs terwijl de zijkanten er nog gaaf bij liggen, en dan mag je met een hogere opbouw opnieuw een steiger huren voor hetzelfde stuk hout. Kies je te hoog, dan sta je met je hoofd tegen de liggers en werk je gebogen, wat na een uur flink in je rug gaat zitten. Welke stand er bij zes meter bereik hoort zie je per model terug.

De vloer waarop deze toren komt te staan is meestal een terras, en dat is zelden zo vlak als het lijkt. Tegels liggen met afschot van het huis af, een enkele klinker is verzakt en langs de rand loopt vaak een strook grind. Leg de vier stabilisatoren op vaste tegels en niet op de grindstrook, en stel de poten bij tot de toren niet meer wiebelt als je erop stapt. Een houten vlonder controleer je vooraf op rotte planken, want die geven onder een puntlast mee.

Maak daarna het terras leeg. Stoelen, de tafel, een barbecue, plantenbakken en de kabel van je buitenverlichting liggen precies op de plek waar de wielen langs moeten. Reken erop dat de stabilisatoren tussen twee staanders vaak net niet passen; dan zet je de steiger een stukje buiten het veld en werk je schuin omhoog naar de balk. Dat kost een paar centimeter reikwijdte, dus houd daar bij het kiezen van je opbouw rekening mee en meet de vrije maat tussen de palen voordat je reserveert.

Rondom de voet wil je een strook vrije ruimte, ook aan de kant van de border. Bij een pergola die tegen het huis is gebouwd komt dat er meestal op neer dat de hele eerste rij tegels langs de gevel leeg moet, inclusief de plek waar normaal de plantenbakken en de tuinslang liggen. Helt je terras sterk af richting het gazon, dan lees je in het artikel over hellende ondergrond hoe je dat opvangt zonder onder een poot te gaan stapelen met plankjes en losse tegels.

Het beitsen zelf gaat vlot, het voorwerk en het verplaatsen kosten de tijd. Eerst borstel je het hout af en schuur je de vergrijsde plekken bij, daarna gaat de eerste laag erop en na de droogtijd de tweede. Omdat je per opstelling maar een klein deel van de constructie bereikt, doe je die twee rondes allebei in acht tot twaalf keer verzetten. Voor een terraspergola van een meter of vier lang kom je zo op drie tot vier huurdagen uit.

Beits vraagt bovendien om geduld tussen de lagen. Hoe lang dat duurt zegt het blik, en dat loopt per merk en per soort ver uiteen, dus plan die pauze in plaats van hem weg te wensen. In de tuin komt het weer erbij: ochtenddauw op een terras trekt pas rond het middaguur weg, en onder bomen valt er de hele dag wat naar beneden. Wie in het voorjaar beitst begint daarom zelden voor tien uur en stopt ruim voor de avond.

Ruim huren is bij deze klus goedkoop verzekerd. Het hele tarief geldt namelijk alleen zolang de eerste vierentwintig uur lopen; iedere dag die daarna volgt gaat met 95 procent korting mee, zodat een reservedag voor regen nauwelijks terugkomt in je huurprijs. Zit je krap en loopt het mis, dan sta je met een half gebeitste pergola te wachten tot er weer een steiger jouw kant op komt. Voor een langere klus geeft dit stuk over de huurduur een richtlijn.

Een vloer van 245 centimeter dekt ongeveer een enkel balkveld af. Per opstelling pak je alles wat binnen dat veld valt: de onderkant van de ligger boven je, de twee zijkanten en de bovenkant. Werk in die volgorde, want beits die je van de bovenkant naar beneden laat lopen strijk je bij de zijkanten meteen uit. Daarna schuif je door naar het volgende veld. Sla je een vlak over met het idee er later langs te gaan, dan zet je die hele opstelling een tweede keer neer.

Hier zit het verschil met werk dat erop lijkt. Bij het spuiten van latten laat je de nevel het werk doen en hoef je niet bij elk vlak fysiek te kunnen; hier moet je kwast elke zijde echt raken. En anders dan bij het beitsen van een carport, waar een dicht dak boven je zit en je vooral langs de rand en de staanders werkt, kijk je bij een pergola dwars door de constructie heen en ligt het meeste hout boven je gezichtshoogte.

Reken daarom op veel korte verplaatsingen. Een pergola van vier bij drie meter met vijf liggers levert al gauw acht tot twaalf opstellingen per laag op, en dat is inclusief de staanders die je vanaf de grond doet. Boven je hoofd werken gaat bovendien trager dan op ooghoogte: je arm wordt zwaar, je legt de kwast vaker neer en je veegt om de haverklap druppels van je onderarm. Houd daar in je planning en in het aantal huurdagen ruimte voor.

De steiger arriveert als een pakket losse delen, geteld en compleet, dat jij zelf tot een toren opbouwt. Bedenk vooraf waar die delen mogen liggen, want het terras onder de pergola valt af: daar moet straks de opbouw staan en daar loop je met een bak beits. Het gras naast het terras of een strook oprit is handiger, mits de kruiwagen erlangs kan. Wie doordeweeks voor 15:00 uur reserveert, heeft de delen de eerstvolgende werkdag in de tuin liggen.

Zowel de leverdag als de dag van de retour prik je zelf, en bij beitswerk laat je die keuze afhangen van de verwachting. Een reeks droge dagen is hier belangrijker dan een vroege start, want beits op klam hout trekt ongelijk in. Het monteren hoort bij jouw werk: de handleiding zit bij de set en de montagevideo loopt de stappen met je door. Alleen opbouwen kan, maar met een tweede persoon die aangeeft gaat het merkbaar sneller.

Is de laatste ligger gebeitst, dan breek jij de steiger af en komt onze bus de delen weer ophalen. Zet ze op een plek die met een kar te bereiken is en niet achter een dichte poort waar niemand langs kan. Laat de beits eerst hard worden voordat je de buizen aanraakt, anders draag je verse vlekken over op het materiaal en poets je dat er later moeilijk af. Wat de rit naar jouw provincie kost lees je bij de kosten voor bezorgen.

Het platform is beproefd op 200 kilo per vierkante meter, oftewel belastingklasse 3 volgens EN 1004. Bij een toren voor een persoon is dat gewicht zelden het knelpunt; het onderstel is hier de maat der dingen. Een smalle basis vraagt om vier stabilisatoren die netjes uitstaan, ook al sta je maar een halve meter boven de tegels. Zet ze na elke verplaatsing opnieuw vast en loop ze na zodra iemand op het terras er een schoen tegenaan heeft gezet.

De valkuil bij een pergola is de constructie zelf. Het is verleidelijk om je met een hand aan een ligger op te trekken of jezelf af te zetten om een stukje op te schuiven, maar dan rolt de toren onder je vandaan en hangt je gewicht aan het hout. Verplaats altijd met beide voeten op de tegels, met de vloer leeg en de remmen los, en zet daarna de wielen weer vast voordat je opstapt. Stoppen doe je zodra het stevig gaat waaien.

Verder is dit vooral druppelwerk. Beits die je boven je hoofd aanbrengt zakt langs de steel naar je mouw en valt daarna op de vloer, waar hij een gladde plek achterlaat. Leg er karton neer en vervang dat zodra het doorweekt raakt, draag een bril tegen spatten en werk nooit door terwijl er kinderen of gasten onder de constructie zitten. De rest van de afspraken bij het huren van een steiger staat in het overzicht met veiligheidsregels.