Luiken vervangen? Dit is de rolsteiger die je huurt.

Voor luiken vervangen aan een woonhuis valt de keuze op de RS51 van Altrex, een rolsteiger met een breedte van 75 cm. Luiken zitten bijna altijd aan de straatzijde of aan een zijgevel met een smal pad ernaast, en met die maat kom je nog voorbij een geveltuin, een poort of een geparkeerde rij fietsen. Dat dit model in de verhuur doorloopt tot 14,2 meter zegt niets over jouw opstelling: bij luiken op de eerste verdieping bestel je gewoon het bereik van 6 tot 8 meter.

Boven heb je bij deze klus meer nodig dan bij schilderwerk. Zodra het oude luik los is moet het ergens naartoe, het nieuwe exemplaar ligt al klaar, en daarnaast staan je boormachine, een doos pluggen, een waterpas en een duimstok. Een smalle vloer kan dat prima aan, mits je een luik op zijn kant tegen de leuning zet in plaats van het plat neer te leggen. Welke modellen er nog meer klaarstaan zie je in de verhuur van rolsteigers.

Gaat het om grote gesloten houten luiken die je met twee personen afhangt, dan loont het om naar de bredere RS52 van 135 cm te kijken. Je wint vloer om het luik plat te leggen en om naast elkaar te werken zonder elkaars ellebogen te raken. Het nadeel merk je bij het naar achteren dragen van de onderdelen, want die passen door een smallere poort niet meer mee. Beide maten liggen naast elkaar in deze uitleg over steigermaten.

Het hoogste punt bij luiken vervangen is niet de bovenkant van het raam, maar de bovenste duim die in de gevel moet. Die zit een flink stuk boven het kozijn, en je wilt er loodrecht op kunnen staan met een boormachine in je handen. Meet vanaf het niveau waarop de wielen straks rusten tot precies dat punt, en tel er niets bij op voor een dakrand waar je toch niet hoeft te zijn. Daarmee heb je het getal dat je bij het reserveren invult.

De rekensom erachter is kort: bovenop je platformhoogte komt nog ongeveer 2 meter reikhoogte, en samen heet dat de werkhoogte. Kies je 6 tot 8 meter, dan staat je vloer dus op 4 tot 6 meter en heb je het kozijn ongeveer ter hoogte van je middel. Dat is precies de stand waarin je een luik kunt aanhouden en tegelijk kunt kijken of het zuiver hangt. Welke opbouw daarbij hoort staat op de pagina over acht meter werkhoogte.

Te laag inschatten pakt bij deze klus slecht uit. Een halve meter tekort betekent dat je de bovenste gaten met gestrekte armen boven je hoofd boort, en juist dan loopt een steenboor weg in een zachte voeg. Even later moet je het luik ook nog over die bovenste pen tillen, met je handen boven schouderhoogte en het volle gewicht aan je armen. Ruim huren kost bijna niets, opnieuw opbouwen wel. Voor luiken op de eerste verdieping van een woning volstaat dit bereik.

De steiger komt recht onder de raamopening te staan, en dat is bij een woonhuis meestal de krapste strook die er is. Denk aan een stoep met een fietsenrek, een geveltuin vol klimplanten, een vensterbank met potten, of een oprit die naar de straat afloopt. Ga voor het huren na of onder ieder stel luiken een vlakke, vaste strook overblijft die aan alle kanten breder is dan de opbouw zelf, want de vier stabilisatoren steken schuin naar buiten.

Een geveltuintje of een laag grind vraagt extra aandacht. Zakt een wiel weg, dan staat de opbouw scheef, en scheef geboorde gaten merk je pas als het nieuwe luik er niet zuiver bij hangt. Leg desnoods stevige platen onder de wielen en controleer met een waterpas of alles echt haaks staat voordat je het eerste gat zet. Hoe je een opstelling op een aflopende ondergrond vast krijgt, staat beschreven in het artikel over verankeren en stabiliseren.

Reserveer daarnaast een plek voor de luiken zelf. Het oude stel komt naar beneden en moet ergens heen, het nieuwe stel ligt te wachten en mag niet in de regen of tegen een muur waar het kan omvallen. Twee schragen in de voortuin of een dekzeil op de oprit volstaat, zolang het maar buiten de looproute rond de voet ligt. Zo hoef je tijdens je huurdagen niet iedere keer om je eigen materiaal heen te manoeuvreren met een luik in je armen.

Een stel luiken losschroeven, opmeten, boren en stellen kost per raam een dagdeel zodra je de eerste twee onder de knie hebt. Op een gevel met drie of vier ramen zit je daarmee al gauw aan twee dagen, en dan is er nog niets tegengevallen. Zit oud beslag muurvast in verweerd metselwerk of zijn de gaten uitgebroken, dan komt er herstelwerk bij. Huur de rolsteiger daarom per gevel en niet per raam, en zet je dagen aaneengesloten in de agenda.

In die periode zit wachttijd die je niet kunt inhalen. Moet je oude gaten dichtzetten met mortel of een chemisch anker, dan mag de nieuwe duim pas belast worden zodra dat hard is, en hoe lang dat duurt bepaalt het middel dat jij gebruikt. Ook het weer telt mee: boorstof en een natte gevel gaan slecht samen, en een luik met verse afwerking hang je liever droog af. Neem daarom een dag speling mee in de planning die je opgeeft.

Die speling nemen kost je weinig. Vol tarief geldt hier alleen voor het eerste etmaal van 24 uur, en van iedere volgende huurdag gaat 95 procent af, dus een reservedag weegt nauwelijks mee naast de kosten van het transport. Andersom kost te krap boeken echt iets: staat de bus voor de deur terwijl er nog een luik los aan een duim hangt, dan heb je een probleem. Een realistische inschatting maken lees je na in dit stuk over huurdagen tellen.

Een platform is 245 cm lang. Bij deze klus komt dat neer op ongeveer een raamopening met aan weerszijden een luik, plus de ruimte om er zelf langs te stappen. Werk een raam helemaal af voordat je verzet: luiken eraf, beslag eruit, gaten herstellen, nieuwe duimen erin en het nieuwe stel afhangen. Verzet je halverwege, dan sta je later opnieuw uit te lijnen, en daar sluipen de fouten in. Per gevel zijn drie tot vier opstellingen heel normaal.

Verzamel beneden alles wat je boven denkt te gebruiken, want afdalen terwijl je een luik vasthoudt doe je liever geen tweede keer. Mee naar de vloer gaan een boormachine met steenboor, de pluggen, de schroeven, een waterpas, potlood en duimstok, en een emmertje waarin het losgeschroefde beslag verdwijnt. Een zwaar luik hijs je apart naar boven aan een touw, of je geeft het aan van beneden naar iemand die al op het platform staat te wachten. Meenemen tijdens het klimmen is geen optie.

Waar mensen zich op verkijken is de maatvoering van het oude beslag. De afstand tussen de duimen van het bestaande luik klopt zelden precies met wat je hebt gekocht, en de linker en de rechter zijn vaak niet uitwisselbaar. Neem daarom ieder raam apart op voordat de steiger er staat en schrijf de maten op. Anders sta je op hoogte te passen en te meten terwijl de huurperiode gewoon doorloopt, en dat is de duurste plek om daarachter te komen.

Je krijgt geen opgebouwde steiger maar een geteld stel losse onderdelen op je adres. Bepaal vooraf waar dat stel neer mag komen; de strook pal onder de ramen blijft namelijk gereserveerd voor de luiken zelf. Een oprit, een stuk gazon of het plekje naast de voordeur werkt beter dan de smalle stoep waarop je straks de opbouw zet. Leg je de reservering op een doordeweekse dag vast voordat het 15:00 uur is, dan staat de set er de eerstvolgende werkdag.

Zowel de aankomstdag als de datum waarop alles weer vertrekt bepaal je zelf. Bij luiken vervangen laat je de onderdelen het liefst een dag voor je eerste werkdag brengen: je bouwt dan rustig op, ziet meteen of je op de juiste hoogte uitkomt, en schroeft pas de ochtend daarna het eerste luik los. Het opbouwen hoort bij jouw deel van de klus en gaat met de handleiding en de instructievideo erbij. Met twee personen kost dat een dagdeel.

Is het laatste luik afgehangen, dan breek je de opbouw af en zet je alle onderdelen compleet buiten, zodat wij ze kunnen ophalen. Tel tijdens het afbreken mee, dan ontdek je meteen of er nog een klem tussen de afgevoerde luiken op de oprit ligt. Zet je ophaaldag een dag achter je laatste luik, dan houd je een ochtend over om op te ruimen. Wat het aanrijden en weer weghalen kost hangt af van je provincie, en die bedragen staan bij de kosten voor bezorging en ophalen.

De rolsteigers in de verhuur voldoen aan EN 1004 en zitten in belastingklasse 3, oftewel een toegestane belasting van 200 kg op iedere vierkante meter vloer. Bij luiken vervangen kom je daar dichter bij dan verwacht: twee personen, een boormachine, gereedschap en een gesloten houten luik tellen bij elkaar op. Haal de nieuwe luiken daarom een voor een naar boven in plaats van het hele stel tegelijk. Zie ook wat belasting en gewicht betekenen op een steiger.

Verder gelden de vaste afspraken. Draai de remmen van de wielen vast voordat je opstapt, rijd de opbouw nooit een meter opzij terwijl er iemand of materiaal op staat, en zet na elk verzetten alle vier de stabilisatoren opnieuw uit. Waait het stevig, dan stop je bij deze klus eerder dan bij ander gevelwerk: een luik dat je met een hand optilt werkt bij vlagen als een zeil, en dat voel je eerder in je polsen dan in je voeten. Wachten is dan het enige verstandige.

Twee risico's horen echt bij luiken vervangen. Het eerste is vallend gereedschap, want je werkt met schroeven, boren en beslag vlak boven een stoep waar mensen langslopen: zet die zone af en leg klein spul in een bakje. Het tweede is het luik zelf, dat je nooit in je eentje over de leuning moet manoeuvreren, hoe handig dat op dat moment ook lijkt. Geef het aan, of laat het zakken aan hetzelfde touw waarmee je het omhoog hebt gehaald. Wat er verder aan afspraken geldt, lees je terug bij de regels voor werk op hoogte.