Luiken schilderen? Dit is de rolsteiger die je huurt.

Luiken zitten links en rechts van een raam, dus je werkplek is smal en hoog in plaats van breed. De RS51 met zijn frame van 75 cm sluit daar goed op aan: je zet hem tussen de heg en de gevel, tussen twee erkers of op een smalle strook tuin, en je staat er precies naast het kozijn mee. Een brede opstelling van 135 cm biedt je bij dit werk nauwelijks voordeel, want je hebt geen grote bak materiaal nodig, alleen verf en gereedschap.

Het platform is 245 cm lang, en dat komt bij luiken goed uit. Een raam van ongeveer een meter twintig met aan elke kant een luik past daar in zijn geheel binnen, zodat je een compleet venster afwerkt zonder te verrijden. Je hebt bovendien plek om een luik plat neer te leggen als je het even van de duimen tilt, en om je blik, je kwasten en een rol schuurpapier kwijt te kunnen zonder dat het bij het zijwaarts stappen in de weg staat.

Het model waar je voor kiest en de opbouw die je bestelt zijn twee verschillende dingen. De RS51 loopt als serie door tot 14,2 meter werkhoogte, maar voor luiken op een verdieping heb je maar een deel van dat bereik nodig. Kies dus de opbouw die bij jouw raamhoogte past; welke samenstellingen er zijn zie je in het aanbod aan rolsteigers per hoogte uitgesplitst. Zo huur je precies de opstelling die je bij de bovenste luiken nodig hebt, zonder frames die je toch niet gebruikt.

Meet tot de bovenkant van het hoogste luik en niet tot de vensterbank. Bij een woning uit de jaren dertig zit de bovenrand van een luik op de eerste verdieping al gauw op vier tot vijf meter, en zitten er ook luiken onder de goot, dan gaat dat richting zes. Het hoogste luik bepaalt de steiger die je gaat huren; de lagere ramen doe je daarna met hetzelfde materiaal op een lagere platformstand, zonder dat je iets hoeft bij te bestellen of om te ruilen.

Werkhoogte is bij deze klus je platformhoogte met daarbovenop zo'n twee meter reikhoogte, de afstand die je armen nog overbruggen. Voor luiken op een verdieping kom je daarmee uit in de band van zes tot acht meter, waarbij je het platform zo hangt dat de bovenrand van het luik op borsthoogte zit. Je schildert namelijk het liefst iets naar beneden toe, want dan zie je wat je doet en loopt de lak niet langs je kwast omlaag.

Kies je een opbouw die net te laag uitpakt, dan sta je bij elke bovenhoek te reiken en dat zie je terug in het werk: strepen, overgeslagen randjes en een luik dat aan de bovenkant al na een seizoen doorslaat. Wat de verschillende hoogtes betekenen voor het aantal frames en de stabiliteit staat op de pagina over acht meter werkhoogte, handig om te bekijken voordat je een opbouw vastlegt en de luiken van boven naar beneden gaat afwerken.

Ramen met luiken zitten bijna altijd aan de voorgevel, en dus staat je opstelling aan de straatkant, in de voortuin of op een smalle stoep. Kijk waar de wielen kunnen staan zonder dat je in een border zakt of een tegelpad blokkeert. Bij een rijtjeswoning betekent dit vaak dat je een stukje van het trottoir gebruikt; loop dan even bij de buren langs, want de steiger blijft er bij dit werk meerdere dagen staan en niemand zit graag onaangekondigd tegen een opstelling aan te kijken.

De ondergrond moet vlak en draagkrachtig zijn en dat is bij een voortuin zelden vanzelf zo. Losse tegels, een grindstrook of een verzakt paadje vang je op met stevige platen onder de wielen en met de stelspindels, tot de opstelling zuiver rechtop staat. Zet daarna de stabilisatoren uit; die hebben aan elke kant ruimte nodig, dus houd rekening met een vlak dat groter is dan de steiger zelf lijkt te vragen. Meet dat na op de smalste plek van je voortuin voordat je gaat huren.

Kijk ook naar wat er beneden staat op de plek waar jij aan het lakken bent. Onder een raam met luiken staan vaak een regenton, een fietsenrek of een border met vaste planten, en die wil je afdekken voordat de eerste druppel valt. Staat de opstelling deels op de openbare weg, informeer dan bij de gemeente. Hoe je een steiger op een verzakte tuintegel stabiel krijgt lees je in het artikel over rolsteigers op een oneffen ondergrond, inclusief wat je onder de wielen legt.

Hier komt die keuze van het begin terug. Haal je de luiken eraf, dan gebruik je de steiger alleen om ze los te draaien en later terug te hangen; twee korte sessies met daartussen een aantal dagen waarin je beneden schuurt, grondt en aflakt. Wie slim plant, huurt de steiger twee keer voor een dag, of houdt hem gewoon staan als het aantal luiken groot is en het losdraaien alleen al een ochtend kost. Bij zes of acht luiken is dat laatste meestal het rustigst werken.

Schilder je ze ter plekke, dan zit je vast aan de droogtijden van je lak. Schuren en stofvrij maken op dag een, grondlaag of eerste laag op dag twee, aflakken op dag drie: de steiger staat er dus bijna een week, ook al werk je maar een paar uur per dag. Reken bij een gevel vol luiken op drie tot vijf huurdagen, en op meer als het najaar is en de ochtenden nat blijven. Je huurt in dat geval vooral wachttijd, geen werktijd.

Dat lange huren valt in de praktijk mee, want het zwaartepunt van de kosten ligt bij het eerste etmaal en de dagen daarna wegen licht. Juist bij lakwerk is dat prettig: je hoeft geen droogdag over te slaan om de steiger sneller kwijt te raken, en je kunt een laag overdoen als de eerste tegenvalt. Zet je ophaaldatum na de dag waarop de laatste laag erop gaat, zodat je het luik nog even kunt nakijken voordat het materiaal weggaat.

Een luik heeft een voorkant, een achterkant, een bovenkant en een onderkant, en daar komen de smalle randen nog bij. Hangend aan de gevel kom je bij hooguit twee van die vlakken fatsoenlijk, en juist de onderkant is de plek waar water blijft staan en de verf als eerste loslaat. Wil je het echt goed doen, dan neem je de luiken van hun duimen af en schilder je ze rondom, plat liggend op schragen, waar je ook de kopse kanten en de sponning meepakt.

Kies je ervoor ze te laten hangen, werk dan per venster van boven naar beneden en houd het scharnierpunt in de gaten. Zet de luiken vast met de storm haak of een klem, want een luik dat halverwege je streek wegdraait geeft direct een streep over het metselwerk. Vanaf een platform van 245 cm haal je meestal een compleet raam met beide luiken, waarna je de opstelling verrijdt en bij een venster verderop opnieuw begint met dezelfde volgorde.

Het beslagwerk is het onderdeel waar de meeste mensen overheen kijken. Scharnieren, luikhaken en de duimen in de gevel zitten vaak vol oude verf en roest, en dat schuur je liever eerst schoon dan dat je er een laag overheen legt. Neem daarom een schroevendraaier, een staalborstel, wat schuurpapier en een rolletje tape in een keer mee omhoog en markeer welk luik bij welk raam hoort, want ze zijn zelden onderling uitwisselbaar. Een luik dat na het schilderen niet op zijn plek terug wil, kost je zomaar een extra huurdag op de steiger.

Je ontvangt de steiger als een set losse onderdelen, compleet nageteld, en zet hem zelf in elkaar. Wie op een doordeweekse dag voor 15:00 boekt, heeft de set de volgende werkdag voor de deur liggen. Spreek af waar hij neergelegd mag worden: bij luiken is dat vaak de voortuin of de oprit, waar de stapel niet in de weg ligt van de plek waar je straks de afgenomen luiken op schragen wilt zetten. Zet ze op tegels en niet in het natte gras.

Beide datums, die van het brengen en die van het halen, vul je zelf in bij de reservering. Bij schilderwerk kijk je daarbij naar het weer over meerdere dagen, want lak wil droog en niet te koud. Plan de levering op de dag voordat je begint, dan kun je in alle rust opbouwen en de volgende ochtend meteen aan het schuren. Loopt het werk uit door regen, dan schuif je in overleg de ophaaldag naar achteren en blijft de opstelling gewoon voor je gevel staan tot de laatste laag zit.

Het opbouwen kost je met twee man ongeveer een uur en alleen wat langer. Als de luiken weer hangen en de laatste laag droog is, breek je de opstelling af en stapel je de delen op dezelfde plek waar ze bij aankomst lagen. Wij komen ze daar ophalen op de datum die jij hebt doorgegeven, zodat jij je alleen met de afwerking van de luiken hoeft bezig te houden en niets hoeft weg te brengen.

Een platform in belastingklasse 3 volgens EN 1004 mag belast worden met 200 kg per vierkante meter. Bij luiken schilderen kom je daar niet in de buurt, tenzij je een stapel afgenomen luiken op het platform legt in plaats van ze naar beneden te brengen. Doe dat dus niet: hout is zwaarder dan het lijkt en een luik dat tegen de leuning staat, kan bij de eerste windvlaag als een zeil gaan werken. Breng afgenomen luiken dus direct naar beneden.

Wielen op de rem, stabilisatoren uit, en verplaatsen doe je alleen als er niemand en niets meer op de steiger staat. Dat laatste wordt bij schilderwerk nog weleens vergeten: een blik lak of een luik dat nog even mee zou gaan naar het volgende raam. Waait het stevig, dan stel je het lakken uit, want stof en blad plakken in een natte laag en je verliest je grip op een luik dat aan zijn scharnier wil meebewegen met de wind.

Verf maakt een platform glad, zeker als er terpentine of een reinigingsmiddel bij komt. Veeg druppels meteen op en zet je blik in een bak of aan een haak in plaats van los op de vloer. Onder je loopt bij een voorgevel al snel iemand langs; zet die strook af met een lint en houd er rekening mee dat een kwast of een schroevendraaier van deze hoogte hard aankomt op de stoep of op een auto die er toevallig staat geparkeerd.