Raamdorpel vervangen? Dit is de rolsteiger die je huurt.

Voor dorpelwerk pak je de MiTower, het lichtste model dat in de verhuur staat. Hij is 75 cm breed, gebouwd voor één gebruiker tegelijk, en de opbouw reikt van 4,2 tot 6,2 meter werkhoogte. Dat sluit precies aan op wat deze klus vraagt: je staat per raamdorpel kort stil, je hebt weinig spullen bij je en daarna schuif je een raambreedte door. Een toren die je alleen verrolt scheelt bij acht ramen een dagdeel gesjouw. Het volledige aanbod in dit segment staat op de pagina over de MiTower huren.

Een vloer van 75 cm klinkt karig, maar bij dorpelwerk staat je gereedschap gewoon naast je voeten. Omhoog gaan een boorhamer met brede beitel, een emmer specie, twee waterpassen, een handvol vulplaatjes en de nieuwe raamdorpel zelf. Verder wil je er niets bij hebben. Zodra je de oude dorpel naar je toe kantelt heb je namelijk de volle breedte van de vloer nodig, en alles wat er los ligt schuif je op dat moment met je schoen opzij. Puin verzamel je aan de kant die het verst van het raam ligt.

Staat de rij dorpels hoger dan een eerste verdieping, of wil je iemand mee omhoog nemen die de dorpel aangeeft, dan kun je in plaats daarvan een rolsteiger huren met meer bereik en een vloer van 245 cm. Bij de gemiddelde eengezinswoning is dat zonde van je geld: je betaalt dan voor hoogte en oppervlak waar bij dorpelwerk niets mee gebeurt. Loop voor je kiest de rij ramen langs en tel hoe vaak je zult verzetten, want dat aantal zegt meer over het juiste model dan de hoogte van de gevel.

Het hoogste punt van dit karwei ligt lager dan bij bijna elke andere klus aan een gevel. Je moet bij de onderkant van het raam zijn, en op een doorsnee tussenwoning hangt die dorpel op de eerste verdieping ergens tussen de 3 en 4 meter boven het trottoir. Daar hoort een werkhoogte van 4 tot 6 meter bij. Tel bij de hoogte van je vloer telkens ongeveer 2 meter reikhoogte op, de afstand die armen en bovenlichaam samen overbruggen, dan weet je meteen waar je uitkomt.

Bij dorpelwerk meet je bewust niet tot boven het raam. Je wilt naast en iets onder de dorpel eindigen, met de bakstenen eronder op ooghoogte, want daar zit het karwei. Ga je te hoog staan, dan kijk je op de dorpel neer en raak je de voorzijde met het afschot en de waterhol uit het oog. Ook het uithakken gaat dan mis: je duwt de beitel naar beneden in plaats van er horizontaal onder. Meet dus tot de onderkant van het kozijn en tel er hooguit een halve meter bij op.

Je nulpunt is de bestrating waarop de wielen straks rusten. Dat is iets anders dan de drempel waar je instinctief vanaf meet: bij een woning met een verhoogde entree of een tuin die naar de erfgrens afloopt scheelt dat al gauw een halve meter. Kies je dan te krap, dan sta je bij het laatste raam op je tenen te werken. Andersom is een ruimere opbouw nooit een probleem, want je hoeft de bovenste vloer niet te gebruiken. Op de pagina over een opbouw tot 6 meter zie je hoe zo'n stand eruitziet.

Onder een raam is het zelden leeg. Daar ligt een border, staat een regenton tegen de gevel of loopt een grindstrook langs het metselwerk, en juist op die plek moeten de vier stabilisatoren schuin naar buiten kunnen staan. Maak die strook leeg voordat de bezorger voorrijdt, want een plantenbak wegtillen terwijl er een dorpel half uit de gevel hangt is geen optie. Op losse grond leg je stelplaten of een paar stoeptegels onder de wielen, anders zakt de opbouw scheef weg zodra je begint te beitelen.

Denk daarna aan wat er naar beneden komt. Uithakken levert oud voegwerk, brokken specie en soms een halve dorpel op, en dat valt allemaal in een rechte lijn onder je. Zet daar geen tuinstoelen, fietsen of een glazen tuindeur onder. Een dekzeil of twee planken over de border vangt het puin op en je schept het daarna in een paar minuten weg. Staat de gevel aan de openbare weg, houd dan een strook vrij waar voetgangers langs kunnen en waarschuw de buren dat er een ochtend gehakt wordt.

Kijk vooraf ook naar de route van raam naar raam. Je schuift de opbouw bij deze klus tien tot twintig keer op, telkens over een paar meter, en dat gaat alleen vlot als de strook langs de gevel vlak en vrij is. Een verzakte tegel, een afvoerputje of een uitstekend kelderraam betekent dat je bij ieder raam opnieuw moet stellen. Hoe je hoogteverschil in de ondergrond opvangt, staat uitgelegd in het stuk over een oneffen ondergrond.

Per raamdorpel ben je met loshakken, passen, stellen en opvoegen een uur tot anderhalf uur kwijt, en dat loopt op zodra de oude dorpel in keiharde specie vastzit. Met vier tot zes dorpels vul je daarmee een werkdag. Er komt nog een dag achteraan, want het bed van specie onder de nieuwe raamdorpel moet doorharden voordat je de aansluiting op kozijn en metselwerk kunt afkitten. Voor een voorgevel met een handvol dorpels kom je zo aan twee tot drie dagen waarop de steiger moet blijven staan.

Het weer telt bij dit karwei zwaarder mee dan bij schilderwerk. Vriest het, dan gaat er geen specie onder een dorpel. Regent het aanhoudend, dan spoelt de verse voeg uit voordat hij pakt, en op nat metselwerk hecht kit slecht. Dat zijn wachtdagen die je niet inhaalt door harder door te werken. Trek je huurperiode daarom van de dag waarop je zeker begint tot de dag na de laatste kitnaad, en niet tot de datum waarop het in het mooiste scenario af zou kunnen zijn.

Ruim inplannen kost je bij deze verhuur weinig. De huurprijs zit zo in elkaar dat je het volle bedrag over de eerste vierentwintig uur betaalt en dat er op iedere dag daarna 95 procent korting geldt, waardoor een wachtdag voor de uitharding bijna gratis uitvalt. Te krap boeken pakt wel vervelend uit: dan staat er een verse dorpel zonder kitnaad in de gevel op het moment dat de bus voorrijdt. Hoeveel dagen realistisch is, staat in de uitleg over huurperiodes.

Het uitnemen is het lastigste onderdeel en vraagt een vloer die stilstaat. Snijd eerst de kitnaad rondom helemaal open, hak daarna het voegwerk boven en naast de dorpel weg en werk van het midden naar de koppen toe. Wie meteen met de beitel onder de kop gaat wrikken trekt de stenen eronder mee en heeft er een metselklus bij. Neem kleine happen, laat de dorpel zakken in plaats van hem naar buiten te trekken, en houd er rekening mee dat hij ineens helemaal los kan komen.

De nieuwe dorpel gaat er in omgekeerde volgorde weer in, en dan is het afschot bepalend. Een raamdorpel loopt naar buiten toe af zodat het water van het kozijn wegloopt, en die helling stel je met vulplaatjes en waterpas terwijl de specie nog vers is. Vanaf een vaste vloer kun je daarvoor door je knieën zakken en langs de voorzijde meekijken, iets wat op een ladder gewoonweg niet gaat. Controleer meteen of de koppen ver genoeg in het metselwerk vallen en of de waterhol vrij blijft.

Per stand doe je één dorpel, hooguit twee als de ramen kort op elkaar zitten. Voordat je afdaalt om te verzetten haal je alles weg wat kan rollen of vallen: beitels, vulplaatjes, de kitspuit en de emmer. Neem het gereedschap voor het volgende raam in één keer mee omhoog in plaats van drie keer op en neer te lopen. Pak je meteen ook het herstel van het kozijn erboven mee, reken dan per raam ruim een uur extra.

Er komt geen opgebouwde toren voorrijden. Wat de chauffeur aflevert is een geteld pakket losse delen waar jij zelf een steiger van maakt, en die stapel moet ergens kwijt kunnen. Onder de ramen wil je hem niet hebben, want die baan is voor het puin en de kruiwagen. Een hoek van de oprit of het pad naast de voordeur werkt beter. Zet je de bestelling op een werkdag door voor 15:00 uur, dan staat het pakket de volgende werkdag klaar. De datum van brengen en die van halen prik je zelf.

Het in elkaar zetten is jouw karwei. Er zit een handleiding in de set en online staat een video waarin de volgorde wordt voorgedaan, en omdat deze toren laag blijft en weinig delen telt sta je er met zijn tweeën niet lang mee bezig. Laat de bezorging vallen op de dag voordat je begint, dan snijd je de eerste ochtend meteen de kitnaad rond dorpel nummer één open. Kijk daarbij op de buienradar, want opbouwen in stromende regen duurt dubbel zo lang.

Na de laatste kitnaad rijden wij weer voor om alles mee terug te nemen. Jij demonteert de toren en stapelt de delen waar de chauffeur zonder gepuzzel bij kan, het liefst niet naast de bak met puin. Loop tijdens het afbreken de onderdelenlijst langs, dan valt er achteraf niets te bespreken. Per provincie geldt een vast bedrag voor de rit erheen en terug, terug te vinden bij de bezorgkosten, zodat je op de laatste dag niet voor een verrassing komt te staan.

Het vloerdeel onder je voeten mag 200 kg per vierkante meter dragen, de belastingklasse 3 die bij de steigernorm EN 1004 hoort. Bij dorpelwerk kom je daar dichter bij dan bij ander gevelwerk: een natuurstenen raamdorpel van twee meter weegt tientallen kilo's, en jij, een emmer specie en een boorhamer tellen daar bovenop mee. Leg zo'n dorpel daarom niet midden op de vloer maar strak tegen een staander, en haal hem er meteen af zodra hij in het metselwerk ligt.

De standaardvoorschriften gelden hier net zo goed. Zet de wielen vast voordat je je eerste voet op de opstap plaatst, verrijd nooit met iemand of gereedschap aan boord, en staak het werk wanneer de wind aantrekt. Die laatste regel voelt bij dorpels overdreven, tot een windvlaag een losse dorpel omgooit die tegen de leuning stond. Ga na elke verplaatsing eerst even langs de vier stabilisatoren en zet ze opnieuw stevig uit voordat je je gereedschap naar boven brengt.

Het echte risico van deze klus loopt van boven naar beneden. Bij het beitelen springen scherven weg en vallen brokken oude specie precies daar waar mensen langs de gevel lopen. Zet die strook af met lint of een paar kratten en houd kinderen uit de zone onder je. Zelf werk je met een veiligheidsbril op, want een splinter van een verweerde dorpel vliegt verder dan je verwacht. Wat er verder aan voorschriften geldt is verzameld op de pagina met regels voor werken op hoogte.