Steiger of steigerbok: wat heb je echt nodig?

Wat een steigerbok is en waarvoor hij bedoeld is

Een steigerbok of werkbok is een laag onderstel waar je een plank of een klein platform op legt. Je staat er een paar tredes boven de vloer op, zonder leuningen om je heen en zonder kantplanken langs de rand. Dat is precies waarvoor hij ontworpen is: kort werk, dichtbij, op een vlakke binnenvloer. Denk aan het afplakken van een kozijn of het bijwerken van een hoek van het plafond in een kleine kamer.

De aantrekkingskracht zit in het gemak. Een bok staat in tien seconden en past achter in de bus. Precies dat gemak zorgt er ook voor dat hij vaak wordt ingezet voor werk waar hij niet voor gemaakt is, bijvoorbeeld met twee bokken en een plank ertussen over een grotere overspanning. Op dat moment verandert een handig hulpmiddel in een werkplek die alleen goed gaat zolang er niets misgaat.

De vergelijking met een ladder gaat gedeeltelijk op. Beide zijn snel, beide zijn licht, en bij beide is de gebruiker de stabiliteit. Het verschil is dat je op een bok tenminste met beide voeten op een vlak staat. Waar de grens ligt tussen deze hulpmiddelen en een echte steiger, staat uitgewerkt in de gids ladder of rolsteiger. Wie dat verschil eenmaal scherp heeft, pakt de bok voortaan alleen nog voor het werk waar hij echt voor bedoeld is.

Kerngegevens

Waar een bok tekortschiet zodra het werk oploopt

Het eerste dat opvalt is de hoogte. Een bok brengt je net boven ooghoogte, en daarmee kom je bij een plafond in een gewone kamer, maar niet bij een trapgat, een hoge hal of iets aan de buitenkant van het huis. Wie meer hoogte wil, gaat op zoek naar een plank op de bovenste trede of stapelt iets eronder. Dat is precies het moment waarop je beter kunt stoppen en ander materieel kunt pakken.

Het tweede is de werkruimte. Op een bok kun je nauwelijks iets naast je neerleggen. Je verfemmer staat op de grond, je gereedschap ligt beneden, en dus stap je voortdurend op en af. Bij een klus van een uur zijn dat tientallen keren, en elke keer is een moment waarop je misstapt. Dat kost meer tijd dan het opbouwen van een steiger die je een half uur eerder had kunnen neerzetten.

Het derde is de rand. Een bok heeft geen leuningen, dus er is niets dat je tegenhoudt als je een stap achteruit doet omdat je je werk wilt bekijken. Bij schilderwerk en stucwerk doe je dat vrijwel automatisch. Een platform met dubbele leuning en kantplanken maakt van die reflex een onschuldige beweging in plaats van een val. Het is ook de reden dat een platform met een luik prettiger werkt: je klimt door de opening omhoog en staat daarna volledig omsloten. Wat dat in de praktijk betekent, staat bij valbeveiliging op een rolsteiger.

De kamersteiger als eerste echte stap omhoog

De RS44 kamersteiger is het model dat het gat tussen bok en rolsteiger opvult. Hij is smal genoeg om door een standaard binnendeur te passen, vanaf ongeveer 70 centimeter, waardoor je hem in één stuk van kamer naar kamer rijdt zonder af te breken. Voor wie een heel huis binnen wil schilderen of stucen, scheelt dat per ruimte een hoop tijd en gedoe met losse onderdelen.

Tegelijk krijg je alles wat een bok mist: een vast platform waar je op staat, leuningen om je heen en kantplanken die voorkomen dat gereedschap eraf rolt. Je legt je kwasten, rol en emmer gewoon naast je neer en werkt een hele wand af zonder naar beneden te komen. De kamersteiger is bovendien het voordeligste model in het assortiment, ook qua borg.

Het verschil met een rolsteiger zit vooral in hoogte en toepassing. De kamersteiger is gemaakt voor binnen, de rolsteiger voor binnen en buiten en voor veel grotere hoogtes. Welke van de twee bij jouw klus past, staat naast elkaar in de gids rolsteiger of kamersteiger en in het overzicht van het verschil tussen rolsteiger en kamersteiger. Voor puur binnenwerk in normale kamers hoef je zelden hoger te gaan dan wat de kamersteiger aankan.

Wat leuningen, kantplanken en stabilisatoren toevoegen

Een rolsteiger en een kamersteiger van Altrex worden gebouwd volgens EN 1004. Dat betekent dat de opbouw een vaste volgorde en een vaste set onderdelen heeft, waaronder dubbele leuningen rondom en kantplanken langs alle vier de randen. Die onderdelen zitten standaard bij de huur, je hoeft er niets voor bij te bestellen en je hoeft niet zelf te bedenken wat er nodig is.

Kantplanken lijken een detail, maar ze doen op een klus meer werk dan de leuning. Ze houden een schroevendraaier, een rol tape of een halve steen tegen die anders van het platform af zou schuiven. Als er iemand onder de steiger langsloopt, is dat het verschil tussen een schrikmoment en een ongeval. Meer over die opbouw lees je in de uitleg over EN 1004.

Stabilisatoren zijn het derde onderdeel dat een bok niet kent. Ze vergroten het standvlak van de steiger, zodat een smalle opbouw toch stabiel blijft bij grotere hoogte. Hoe hoger je bouwt, hoe verder ze uitsteken. De gids over stabiliseren en verankeren gaat in op wanneer je ze plaatst en wanneer je daarnaast aan de gevel verankert. Onderleggers horen bij datzelfde verhaal, want een stabilisator doet zijn werk alleen als hij op een vaste ondergrond rust.

De opties naast elkaar, van bok tot brede rolsteiger

Om de keuze concreet te maken, helpt het om de opties op één rij te zetten. Het verschil zit niet alleen in hoogte, maar vooral in wat er rondom het platform zit en hoe breed het geheel is. Die breedte bepaalt zowel de stabiliteit als de vraag of je ergens doorheen komt. De tabel zet daarom naast de maten ook neer wat er rondom het platform zit, want daar lopen een bok en een steiger echt uit elkaar.

Let bij het lezen van de tabel op de laatste kolom. Daar staat waar elk model in de praktijk thuishoort, en dat is meestal een betere leidraad dan de maximale hoogte. Een steiger die niet door je gang past, is namelijk ook geen oplossing als hij op papier hoog genoeg reikt. Meet dus eerst je doorgang en je vloerruimte en pas daarna de hoogte. De maten per model staan bij rolsteiger afmetingen en maten.

Binnen werken: doorgang, vloer en plafondhoogte

Binnenshuis wint een bok het bijna altijd op wendbaarheid en verliest hij op alles daarna. De kamersteiger is daar het antwoord op, omdat hij door de deur past en tegelijk een volwaardig platform biedt. Meet vooraf wel de smalste doorgang, want een oude woning heeft nogal eens een deur die krapper is dan de standaardmaat. De gids over of een rolsteiger door de deur past geeft de maten die je nodig hebt.

Vloerbescherming is het tweede punt. Een bok zet je zo op een parketvloer neer, maar rolt niet. Een steiger op wielen rolt wel, en dat vraagt om onderleggers of een zeil als de vloer kwetsbaar is. Zet de wielen op de rem zodra hij op zijn plek staat en verplaats hem nooit terwijl er iemand op staat, ook niet over een korte afstand.

Plafondhoogte bepaalt tot slot welk model erin past. In een gewone woonkamer is de kamersteiger ruim voldoende. In een hal met een vide of boven een trapgat wordt het lastiger, en dan kijk je naar een smalle rolsteiger. Werk boven een trap heeft zijn eigen aanpak, die staat in de gids over een rolsteiger op een trapgat. Werk daar nooit vanaf een bok op een tussentrede, want de ondergrond loopt dan af en je hebt niets om je aan vast te houden.

Buiten werken: waarom een bok daar zelden past

Buiten verandert vrijwel elke aanname. De ondergrond is niet vlak, er staat wind, en de hoogtes lopen snel op naar een goot of een dakkapel. Een bok op klinkers of gras staat per definitie scheef, en er is niets dat je opvangt als hij een centimeter wegzakt. Een rolsteiger heeft stelvoeten en stabilisatoren om precies dat op te lossen. Hoe hard het mag waaien voordat je stopt en welke regels er buiten gelden, staat in de gids over veilig werken op hoogte.

Daar komt bij dat je buiten vaker met materiaal werkt. Verf, kit, gereedschap, een stuk boeideel of een nieuwe goot moeten mee omhoog en ergens blijven liggen. Op een platform van 245 centimeter lang leg je dat kwijt, op een bok niet. Dat verschil bepaalt of je een gevel in een dag afwerkt of er twee dagen mee bezig bent.

• Ondergrond is buiten zelden vlak, dus je hebt stelvoeten en onderleggers nodig
• Wind speelt mee zodra je boven de eerste verdieping komt
• Goten en dakkapellen zitten ver boven het bereik van een bok
• Materiaal en gereedschap moeten mee omhoog en ergens blijven liggen
• Je verplaatst langs de gevel, dus wielen met rem zijn praktischer dan tillen
• Bij hogere opbouw hoort verankering aan de gevel

Werkhoogte berekenen zodat je niet te laag uitkomt

De maat die telt is de werkhoogte, en die reken je als platformhoogte plus twee meter. Een volwassene reikt namelijk ongeveer twee meter boven het vlak waar hij op staat. Wie tot een plafond van drie meter moet, heeft dus geen platform op drie meter nodig maar op ongeveer één meter. Wie tot een goot op zeven meter moet, staat op vijf meter.

Deze rekensom is precies waar een bok stukloopt en een steiger ruimte geeft. Het assortiment loopt van 4,2 tot 14,2 meter werkhoogte, dus vanaf laag binnenwerk tot ver boven een tweede verdieping. Op de pagina over werkhoogte zie je per maat wat je ermee bereikt, inclusief de tussenmaten. Voor binnenwerk aan een plafond kom je meestal uit op de laagste maten, terwijl gevelwerk aan een tussenwoning vaak rond de acht meter werkhoogte zit.

Meet altijd tot het hoogste punt waar je nog bij moet, niet tot waar je staat. Bij een gevel is dat vaak de bovenkant van de goot of de onderkant van een dakrand. Kom je uit rond de vijf meter, kijk dan bij vijf meter werkhoogte. Voor werk op de eerste verdieping helpt de pagina over de 1e verdieping.

Gewicht op het platform: gereedschap, materiaal en personen

Een steigerbok heeft geen opgegeven belastingklasse waar je op kunt bouwen als er ook nog materiaal bij moet. Bij een rolsteiger en een kamersteiger van Altrex is dat wel geregeld: belastingklasse 3 betekent 200 kilo per vierkante meter platform. Dat is genoeg voor een persoon met gereedschap en een flinke voorraad materiaal, of voor twee mensen die samen aan een gevel werken.

Die ruimte in belasting verandert de manier waarop je werkt. Je hoeft niet steeds naar beneden voor een nieuwe emmer of een tweede plaat, en je kunt onderdelen alvast omhoog brengen voordat je begint. Verdeel het gewicht wel over het platform in plaats van alles op één hoek te stapelen, en houd de looproute vrij. Til zware onderdelen bovendien met twee personen naar boven in plaats van ze in je eentje op te hijsen.

Wat je precies mee omhoog kunt nemen en waar de grenzen liggen, staat in de gids over belasting en gewicht van een rolsteiger. Voor werk waarbij je zware onderdelen hijst, is de brede RS52 vaak prettiger dan de smalle RS51, simpelweg omdat je meer vloer hebt om iets neer te zetten. Bij spuitwerk of stucwerk met emmers is die extra vloerruimte het verschil tussen prettig doorwerken en steeds opruimen.

Opbouwen, verplaatsen en de tijd die het kost

Het argument voor een bok is snelheid, en dat argument is minder sterk dan het lijkt. Een kamersteiger of een lage rolsteiger staat er in korte tijd, en daarna hoef je niets meer te verzetten binnen dezelfde ruimte. Je bouwt de steiger zelf op met de meegeleverde handleiding en de instructievideo, want Steigertaxi levert niet opgebouwd en bouwt niet voor je op.

De volgorde van opbouw ligt vast en is er niet voor niets: onderstel stellen, wielen op de rem, frames erop, schoren erin, platform met luik, dan leuningen en kantplanken. Wie die volgorde aanhoudt, staat nooit onbeveiligd op hoogte. Het volledige stappenplan staat in de gids rolsteiger opbouwen. Bouw je alleen, leg de onderdelen dan op volgorde naast de steiger klaar voordat je begint.

Verplaatsen doe je met de steiger leeg en de stabilisatoren omhoog, en daarna zet je hem opnieuw waterpas. Dat kost een paar minuten per positie en is nog altijd sneller dan een bok telkens verslepen inclusief plank, emmer en gereedschap. Bij binnenwerk waarbij je van kamer naar kamer gaat, is dat voordeel het grootst, omdat een kamersteiger in één stuk door de deur rijdt en meteen weer klaarstaat.

• Stel het onderstel waterpas voordat je verder bouwt
• Zet de wielen op de rem en houd ze daarop tijdens het werk
• Werk de opbouw af tot en met leuningen en kantplanken voordat je gaat werken
• Verplaats alleen met een leeg platform en zonder personen erop
• Controleer na elke verplaatsing opnieuw of hij waterpas staat

Huren in plaats van een bok kopen

Wie twijfelt tussen een bok aanschaffen en een steiger huren, rekent vaak alleen de aanschafprijs. Interessanter is hoe vaak je het ding gebruikt en wat je ermee kunt. Een gehuurde kamersteiger of rolsteiger staat er alleen op de dagen dat je hem nodig hebt, komt compleet en hoeft daarna niet in de schuur te staan. Slijtage en controle van het materieel zijn bovendien niet jouw zorg, want elke set wordt tussen twee verhuringen door nagelopen.

De opbouw van de huurprijs helpt daarbij. De eerste dag betaal je het volle dagtarief en elke volgende dag nog maar 5 procent daarvan, dus een week laten staan kost veel minder dan zeven losse dagen. Bezorgen en ophalen zitten in een vast bedrag per provincie, en bestel je voor 15:00 uur, dan staat de steiger de volgende werkdag bij je. De actuele bedragen staan bij de kosten van een kamersteiger.

Daarnaast betaal je een borg die je binnen één werkdag na retour terugkrijgt. Voor de kamersteiger is dat bedrag laag, voor de rolsteigers ligt het hoger; de precieze bedragen staan op de pagina over de borg. Weet je niet welk model past, stuur dan een foto via WhatsApp, dan kijken we mee. Weet je nog niet hoeveel dagen je nodig hebt, dan denken we mee over een periode die ruim genoeg is.