Ramen schilderen? Dit is de rolsteiger die je huurt.

Voor de draaiende delen van je ramen is de RS51 het model dat je nodig hebt: 75 cm smal, met een opbouw die van 4,2 tot 14,2 meter werkhoogte gaat. Die smalle maat is bij dit karwei geen compromis maar winst, want een raam dat naar buiten opendraait heeft ruimte nodig en met een brede toren zit je die zelf in de weg. Wat er verder in de reeks zit, staat op de pagina over een rolsteiger huren voor schilderwerk.

Boven op de vloer heb je bij het lakken van een vleugel weinig oppervlak nodig. Een verfbak, een kwast, een klein rolletje, wat schuurpapier en een doekje terpentine: veel meer draag je niet mee naar boven, en een grotere vloer zou hier alleen maar leegstaan. De maat die het verschil maakt is de vloerlengte van 245 cm, want daarmee sta je in één stand naast het raam in plaats van ervoor. Vanuit die zijdelingse positie draai je de vleugel open terwijl je op de rolsteiger blijft staan.

De RS52, de uitvoering met een breedte van 135 cm, komt pas in beeld als er twee schilders tegelijk aan één gevel werken of als er veel materiaal mee omhoog moet. Bij ramen levert die extra breedte je vooral een probleem op zodra een vleugel naar buiten draait, omdat de vloer dan tot in de opening reikt en het raam er niet langs kan. Twijfel je over de keuze, bekijk dan de vergelijking van de maten van de verschillende modellen.

Bij ramen schilderen tel je van beneden naar boven mee: de vleugels op de begane grond, die op de eerste verdieping en meestal nog een zolderraam. Het hoogste punt is de bovenrand van de bovenste vleugel, en dat ligt bij een gewone woning tussen de vier en zes meter. Een opbouw met 6 tot 8 meter werkhoogte dekt de hele gevel af. Vergeet niet dat je bij de platformhoogte nog ongeveer 2 meter reikhoogte optelt om aan die werkhoogte te komen.

Anders dan bij het kozijn eromheen wil je hier niet boven het werk uitsteken. De vleugel schilder je van boven naar beneden in doorgaande halen, en ondertussen moet je het onderste deel van de sponning kunnen zien terwijl het raam openstaat. Zit je vloer te hoog, dan kijk je in de vleugel en zie je de onderdorpel niet meer, en juist daar loopt de lak dicht. Kies je stand daarom zo dat het midden van het raam ongeveer op borsthoogte voor je hangt.

Meet vanaf de ondergrond waarop de wielen straks rusten. Een oprit die naar de straat afloopt of een tuin die een tegel lager ligt dan het terras verandert je vertrekpunt met tientallen centimeters. Neem bij twijfel de ruimste opbouw, want een ongebruikte bovenvloer stoort niemand terwijl een halve meter tekort betekent dat je het zolderraam met gestrekte arm staat te lakken. Wat dat in de praktijk inhoudt, staat op de pagina over ramen op de tweede verdieping.

De plek van je opstelling is bij dit werk belangrijker dan bij welk ander schilderkarwei ook. Een naar buiten draaiende vleugel zwaait een halve meter de ruimte in, en die ruimte mag geen buis of leuning bevatten. Zet de rolsteiger daarom naast het raam en niet er pal voor, met de vloer ongeveer op de hoogte van het midden van de vleugel. Zo draai je het raam open, schilder je de sponning aan de binnenkant van de aanslag en laat je de vleugel daarna gewoon openstaan tot de lak hard is.

Onder het raam moet de grond vlak en vrij zijn voor de vier stabilisatoren. Bij ramen betekent dat meestal: een zeil over de border leggen, de vuilnisbak verplaatsen en het tuinmeubilair een paar meter opzij zetten, want verf die van een kwast druppelt landt precies op die strook. Reken ook op de plek waar je verfbakken tussen twee ronden door blijven staan. Leg een zeil over de beplanting en zet een stukje af als je aan de straatzijde staat, zodat er niemand onder een openstaande vleugel doorloopt.

Kijk verder naar alles wat aan de gevel meebeweegt. Een uitzetter, een openslaand luik, een rolluikkast of een bloembak aan de vensterbank kan zomaar botsen met je opstelling op het moment dat je de vleugel opendraait, en dat ontdek je meestal pas met een natte kwast in je hand. Test dat voordat je begint te schilderen, want een vleugel die tegen een leuning tikt terwijl de lak nog nat is levert meteen schade op. Loopt de ondergrond af, kijk dan naar de aanpak bij een aflopende ondergrond.

Een raam schilder je nooit in één doorgaande beurt af. Je schuurt, je stopt de gaatjes, je grondt de kale plekken, je lakt en soms lak je een tweede keer. Tussen die stappen zit droogtijd, en hoe lang die duurt hangt af van het product en van het weer op die dag, niet van jouw agenda. Voor de vleugels van een complete gevel kom je daardoor op drie tot vier dagen dat de rolsteiger moet blijven staan, ook al werk je per dag misschien maar een paar uur echt aan de ramen.

Het schilderseizoen speelt daarin mee. Lak vraagt om droog hout en om een temperatuur die 's nachts niet te ver wegzakt, terwijl er tegen de avond langs de gevel vocht neerslaat op vleugels die nog openstaan. In het voorjaar en het najaar betekent dat: vroeg beginnen en op tijd stoppen, zodat de lak voor de avond hard genoeg is om het raam te sluiten. Reken dus met kortere werkdagen dan je gewend bent en huur je rolsteiger een dag ruimer dan je planning aangeeft.

De huurprijs maakt dat gelukkig betaalbaar. Het volle bedrag geldt uitsluitend voor de eerste vierentwintig uur, en op elke dag die je daaraan vastplakt zit 95 procent korting. Een extra droogdag blijft daarmee een kleine post op je eindafrekening, zeker afgezet tegen een tweede keer opbouwen. Andersom is een rolsteiger die wordt opgehaald terwijl er nog een vleugel open staat te drogen een echt probleem. Hoeveel dagen anderen bij schilderwerk aanhouden, lees je in het overzicht over huurduur.

Houd per raam een vaste volgorde aan en begin met openzetten. Schuur eerst de buitenzijde van de vleugel, daarna het smalle randje van de aanslag en tot slot de sponning waarin de vleugel valt. Dat laatste stuk zie je alleen wanneer het raam openstaat, en het is precies het deel dat de meeste mensen overslaan omdat je er vanaf een ladder simpelweg niet bij komt. Zuig het stof weg voordat je de kwast pakt, want schuurstof dat in natte lak belandt zie je daarna nog jarenlang terug in het gelakte vlak.

Bij het lakken zelf is de aanslag het gevoelige punt. Twee verse laklagen die op elkaar drukken plakken aan elkaar vast en scheuren open zodra je het raam de volgende dag opentrekt. Laat de vleugel daarom openstaan tot de lak echt hard is en niet alleen stofdroog, en wrijf het aanslagvlak daarna in met wat talk of een kaars. Zet het raam intussen vast met een uitzetter of een houten spie, zodat een windvlaag de vleugel niet alsnog dichtklapt.

Per stand doe je meestal één raam, waarbij je de rolsteiger halverwege een klein stukje opschuift om ook bij de scharnierzijde te kunnen. Sjouw je materiaal in één ronde naar boven, want op het platform van 245 cm is daar ruimte zat voor en elke extra klim kost je vijf minuten aan een dag die toch al kort is. Pak je in dezelfde ronde ook het schilderen van de kozijnen mee, doe die dan eerst en houd de vleugels tot het laatst.

Er arriveert een pakket losse delen dat de chauffeur natelt voordat hij weer wegrijdt. Zoek daar een plek voor die je tijdens het schilderen niet nodig hebt, want de baan langs het metselwerk blijft gereserveerd voor je verfbakken en het afdekzeil. Bestel je op een doordeweekse dag voordat de klok 15:00 uur aanwijst, dan komt alles de volgende werkdag naar je toe. Welke datum dat is bepaal jij, net als de dag waarop wij het weer weghalen.

Opbouwen doe je met de handleiding en de instructievideo binnen bereik, en bij deze hoogte zijn twee personen daar ongeveer een uur mee bezig. Plan dat op de dag voordat je begint te schuren, want een schilderdag wil je openen zodra het licht en droog is en niet met een uur schroeven en sjouwen. Kijk daarbij naar de vooruitzichten: een droge week met milde nachten is voor lakwerk aan ramen belangrijker dan een enkele zonnige dag met regen erachteraan.

Zodra de laatste laag hard is en alle vleugels weer dicht kunnen, komen wij langs om alles mee terug te nemen. Jij haalt de opstelling uit elkaar en zet de delen klaar op een plek waar een bus naast kan stoppen zonder de stoep te blokkeren. Haal verfspatten van de vloerdelen voordat ze indrogen, dat scheelt je later schrapen met een mesje. Het bedrag voor die ritten ligt per provincie vast en is terug te lezen bij de tarieven voor bezorging.

Op een vloerdeel mag 200 kg per vierkante meter staan. In EN 1004 heet dat belastingklasse 3. Bij schilderwerk aan ramen kom je daar niet snel aan, want een verfbak en een kwast wegen niets. Wat wel meetelt is dat je vaak op één plek staat te leunen en te reiken naar de bovenhoek van een vleugel. Verplaats liever de rolsteiger een halve meter dan dat je je over de leuning uitstrekt, ook al kost dat je een paar minuten per raam.

De vaste voorschriften blijven onverkort gelden. Vergrendel de wielen voor je omhoog klimt, verrijd de opstelling nooit met iemand of gereedschap erop, en leg het werk stil zodra de wind aanwakkert. Die wind is bij dit werk een extra factor, want een openstaande vleugel die dichtklapt kan een kwast, een verfbak of jouw arm raken en het glas kan het begeven. Zet het raam dus altijd vast en controleer na elke verplaatsing of de vier stabilisatoren opnieuw stevig uitstaan.

Let ten slotte op wat naar beneden kan vallen of druppelen. Verf, terpentine en een losgeschoten glaslat komen precies daar terecht waar mensen langslopen of waar een auto staat geparkeerd. Dek af, zet de strook af en waarschuw de buren als je aan de erfgrens werkt. Een lekkende verfbak op zes meter hoogte maakt een veel grotere puinhoop dan je van tevoren denkt, zeker op klinkers. Alles wat verder van belang is staat bij de regels rond werken op hoogte.