Houtrot repareren? Dit is de rolsteiger die je huurt.

Aangetast hout zit zelden op een handige rij bij elkaar. De ene plek zit in een raamdorpel aan de straatkant, de volgende in een boeideel boven de tuindeur en de derde in een kozijnstijl achter de schuur. Omdat je met de toren al die punten langs moet, kies je de RS51 van 75 cm: smal genoeg om door een poort te passen, licht genoeg om alleen te verrijden en kort genoeg om een hoek om te sturen. In het complete verhuuraanbod aan rolsteigers staan de modellen met hun maten naast elkaar.

Op het platform van 245 cm leg je bij dit werk aanzienlijk meer uit dan bij schilderwerk. Een multitool of freesje, een beitel, een schroevendraaier om mee te prikken, houtverharder, twee componenten vulmiddel, een paar plamuurmessen, een blokje schuurpapier en soms een zaagje met een lijmklem voor een inzetstuk. Die spullen zet je in de lengte naast elkaar neer in plaats van rond je voeten, en daarvoor is een vloer van 75 cm breed ruim voldoende. Breder wordt hier eerder lastig dan handig, want je moet er nog mee door de poort.

Ga je een compleet kozijndeel vervangen, of past iemand met je mee lange inzetstukken in, dan komt de bredere RS52 van 135 cm in beeld voor de extra werkruimte. Zit het rot juist binnen, bijvoorbeeld in een vensterbank in het trappenhuis, dan is de kamersteiger de logische keuze: die gaat door een binnendeur vanaf ongeveer 70 cm en reikt tot drie of vier meter werkhoogte. Het verschil tussen die twee wegen staat uitgelegd in de vergelijking van beide types.

Zoek eerst het hoogst gelegen schadepunt op, want dat bepaalt je opbouw en niet het punt waar je graag wilt beginnen. Meestal is dat een boeideel langs de dakrand of een raamhoek in een dakkapel, en zelden het kozijn op de begane grond dat je het eerst zag. Bij een woning met twee verdiepingen kom je daarmee op 6 tot 8 meter uit. De achterliggende rekensom is kort: bij de hoogte waarop je vloer komt te hangen telt de reikhoogte van je armen nog ruwweg twee meter op.

Begin je meetlint bij de wielen en niet bij je drempel, want bij deze klus sta je lang niet altijd op de stoep. Vaak zet je de toren in een border, op een tuinpad of op een terras dat lager ligt dan de voorkant van het huis. Neem daarbij wat marge, om een reden die eigen is aan houtrot: de aantasting stopt zelden precies waar de verkleuring ophoudt. Wat vanaf de grond een plekje in een dorpel lijkt, blijkt van dichtbij regelmatig door te lopen tot in de stijl erboven.

Kies je te krap, dan sta je met het freesje net onder de rand waar het hout zacht wordt en kun je de reparatie niet netjes afronden. Half uitgefreesd hout laat je niet een week open staan met regen in het vooruitzicht, dus dan volgt er alsnog een tweede opbouw of een nieuwe reservering. Een sectie ruimer huren is veruit de goedkoopste oplossing. Wat je met een opbouw tot 8 meter werkhoogte precies bereikt, lees je daar na.

Loop voor je reserveert je hele huis rond en zet elk aangetast punt op een schets. Onder elk van die punten moet de toren straks kunnen staan, en dat is bij herstelwerk de lastigste voorwaarde. Een dorpel boven een uitbouw of een serre bereik je niet vanaf het maaiveld, en een boeideel boven een schuurdak evenmin. Kom je zulke punten tegen, dan verandert dat meteen je aanpak en soms ook het model dat je nodig hebt, dus dat wil je weten voordat de bezorging is ingepland en de bus al onderweg is.

Onder elk punt heb je vlakke grond nodig, plus de driehoek die de vier stabilisatoren rondom innemen. Bij een reparatiepunt in een achtertuin betekent dat vaak een border of een bloembak opzij, want je staat er uren op dezelfde plek en schuift niet even door. Ligt het terrein schuin af of sta je op gras dat na een bui wegzakt, leg dan platen of stoeptegels onder de wielen. Hoe je dat netjes oplost lees je in het artikel over een oneffen ondergrond.

Reken er verder op dat je bij dit werk veel langer op dezelfde plek blijft dan bij schilderen. Staat een punt boven de oprit, dan kan de auto daar die dag niet weg. Zit er een punt boven het tuinpad naar de achterdeur, dan loopt het hele huishouden er een dag omheen. Denk ook aan de regenpijp op de hoek en aan een lage heg vlak onder een kozijn: dat zijn precies de plekken waar je met de voet van de toren niet dicht genoeg bij komt.

Tel je schadepunten en je hebt je planning bijna rond. Voor vier tot zes plekken op twee bouwlagen zijn drie tot vijf huurdagen gebruikelijk. Een klein plekje in een dorpel doe je in een uur, maar een rotte onderregel waar een inzetstuk in moet kost je al gauw een halve dag, inclusief uitzagen, passen, lijmen en klemmen. Verdeel de punten daarom niet gelijkmatig over je dagen: er zitten er altijd een of twee tussen die in hun eentje meer tijd vragen dan alle andere bij elkaar opgeteld.

Het wachten zit in het uitharden. Houtverharder moet eerst intrekken voordat je gaat vullen, vulmiddel moet doorharden voordat je het kunt schuren, en pas daarna kan de grondlaag erop. Op een koude of vochtige dag duurt dat merkbaar langer dan het blik doet vermoeden, en op nat hout begin je er sowieso niet aan, hoe graag je ook door wilt. Die uren tikken door terwijl de toren gewoon onder het punt blijft staan, en juist dat maakt je huurperiode langer dan het aantal echte werkuren suggereert.

Gelukkig weegt een dag uitlopen nauwelijks door in je huurprijs, en dat is bij deze klus goed nieuws. Het volle bedrag geldt alleen voor het eerste etmaal; op iedere volgende huurdag gaat er 95 procent van dat tarief af. Een dag speling voor een plek die groter uitpakt dan gedacht kost je daarmee bijna niets, terwijl te krap huren je een half afgewerkte reparatie in de regen oplevert en een tweede transport erbij. Hoe anderen zo'n periode inschatten staat beschreven in dit stuk over je huurperiode.

Met een vloer van 245 cm sta je bij een gemiddeld kozijn breed genoeg om de hele onderdorpel plus beide hoeken te bereiken zonder te verrijden. Zitten er twee schadepunten dicht bij elkaar, bijvoorbeeld in twee ramen naast elkaar, dan pak je ze vaak in een opstelling mee. Dat scheelt direct in je huurperiode, want elke keer verrijden betekent stabilisatoren in, wielen los, toren verplaatsen, opnieuw waterpas zetten en alles weer vastzetten voordat je verder kunt.

Neem per keer alles mee naar boven wat je nodig denkt te hebben. Bij dit werk is vergeten vervelender dan bij schilderen: zodra je vulmiddel is aangemaakt heb je maar een beperkt aantal minuten, en dan wil je niet naar beneden voor een plamuurmes of een schuurblokje. Leg je spullen in dezelfde volgorde neer als waarin je ze gebruikt, met het aangemaakte vulmiddel op een stuk karton en niet los op de vloer van de rolsteiger.

Waar mensen zich in vergissen is de omvang van elke plek afzonderlijk. Zodra je begint te frezen blijkt zacht hout bijna altijd verder door te lopen dan de verkleuring aan de buitenkant liet zien. Reken erop dat je vanaf de toren nog een of twee extra punten ontdekt die je van beneden niet had gezien, bijvoorbeeld aan de bovenkant van een dorpel of achter een verflaag die loslaat. Houd daar in je aantal opstellingen en in je huurdagen rekening mee.

Wij zetten de rolsteiger als een complete, natelbare set losse delen bij je neer. Kies daarvoor een plek waar die stapel een paar dagen kan blijven liggen zonder in de weg te staan, want je bouwt bij dit werk niet steeds opnieuw op: je verrijdt dezelfde toren van punt naar punt. Een hoek van de oprit voldoet, of een strook langs de schutting. Reserveringen die op een werkdag binnenkomen voordat de klok 15:00 slaat, rijden de eerstvolgende werkdag al bij je de straat in.

Wanneer de set arriveert en wanneer wij hem weer meenemen, geef je bij het reserveren op. Laat hem komen op de dag voordat je begint, zodat je rustig kunt opbouwen en meteen kunt gaan prikken en zoeken waar het hout zacht aanvoelt. Dat opbouwen doe je zelf, met de handleiding en de instructievideo erbij; een RS51 tot acht meter staat er met twee personen binnen een uur of twee. Een droge dag helpt daarbij, want vullen op een klam kozijn heeft geen enkele zin.

Aan het eind komen wij de onderdelen weer halen. Jij breekt de toren af en legt de delen compleet gereed op een plek waar de chauffeur erbij kan. Doe dat pas als je laatste reparatie is uitgehard en geschuurd, anders sta je een dag later alsnog met een emmer op een ladder terug bij datzelfde kozijn. Wat het transport je kost hangt samen met de provincie waarin je woont; die bedragen staan met btw en al vermeld bij de kosten voor bezorging, zodat je ze vooraf in je begroting kunt zetten.

Op de vloer van je toren mag tweehonderd kilo per vierkante meter rusten; dat is belastingklasse 3, zoals EN 1004 die omschrijft. Bij herstelwerk zit het gewicht meestal niet in de spullen zelf maar in de verdeling ervan: je zet gereedschap, blikken en een klemmenset graag allemaal op dezelfde vierkante meter naast je voeten. Spreid dat uit over de lengte van het platform en leg de zwaardere dingen richting de opstap in plaats van bij elkaar aan een uiteinde.

De basisregels blijven ook bij deze klus onverkort gelden. Zet de wielen vast zodra iemand naar boven gaat, verplaats de toren nooit met gereedschap of een persoon erop, en stop met werken wanneer het stevig gaat waaien. Dat laatste komt hier vaker voor dan je zou denken, omdat veel mensen pas in het najaar aan de slag gaan, wanneer de schade na een natte periode zichtbaar is geworden. Zet na elke verplaatsing alle vier de stabilisatoren opnieuw uit en controleer ze.

Wat bij houtrot vooral speelt is alles wat naar beneden komt. Uitgefreesde stukken, oude verfschilfers, spijkers en soms een compleet stuk dorpel vallen recht onder je werkplek naar beneden. Houd die zone dus vrij, zeker als er kinderen spelen of een looppad onder ligt. Draag daarnaast een veiligheidsbril tegen stof en splinters, want een draaiende frees vlak op ooghoogte werkt heel anders dan een schuurblok in je hand. De overige regels lees je in dit overzicht van voorschriften voor hoogtewerk.