Dakpannen repareren? Dit is de rolsteiger die je huurt.

Voor reparatiewerk aan een pannendak op twee bouwlagen pak je de RS52 van Altrex, de brede uitvoering met 135 cm vloerbreedte. Je draagt hier geen stapels omhoog, maar je hebt wel ruimte nodig om een pan neer te leggen, je pannenhaak kwijt te kunnen en tegelijk voorovergebogen te werken zonder ergens tegenaan te stoten. Op die maat kun je bovendien met zijn tweeën boven staan zonder dat de een op de vloer van de ander moet uitwijken. Welke uitvoeringen er zijn zie je op de pagina over rolsteigers huren.

Het gaat bij deze klus niet om een werkvloer waarop je materiaal opslaat. Je neemt een of twee dakpannen mee omhoog, meer niet, want een halve pallet naar boven sjouwen is werk voor een complete vernieuwing en niet voor een herstelbeurt. Wat wel telt is dat een vloer van 245 cm lengte genoeg is om vanaf een opstelling twee of drie beschadigde plekken naast elkaar te halen zonder direct te verplaatsen. Dat scheelt je per reparatiepunt zo een kwartier aan sjouwen, remmen en opnieuw uitlijnen.

De smalle RS51 van 75 cm blijft mogelijk wanneer je er alleen op staat en de doorgang naar achteren nauw is; die rijdt bovendien makkelijker in je eentje langs een tuinpad. De MiTower haalt met 6,2 meter een pannendak op twee bouwlagen niet, en de RS44 kamersteiger haalt 3 tot 4 meter en hoort binnenshuis, achter een deur vanaf circa 70 cm. Wil je de modellen naast elkaar zien, kijk dan bij de maten van de rolsteigers.

De hoogte die je nodig hebt wordt hier bepaald door het hoogst gelegen schadepunt en niet door het dak als geheel. Zit de gebroken pan in de onderste rijen boven de goot, dan kom je met minder toe dan wanneer er ook iets vlak onder de nok zit. Bekijk het dakvlak daarom eerst met een verrekijker of met de zoom van je telefoon, staand aan de overkant, en noteer per punt hoe hoog het ongeveer ligt. Bij twee bouwlagen kom je uiteindelijk vrijwel altijd op 8 tot 12 meter uit.

Bij het reserveren geef je een werkhoogte op en dat getal ligt hoger dan je vloer. Er zit ongeveer twee meter tussen, want je reikt vanaf het platform nog een eind omhoog. Wil je bij een pan die drie rijen boven de goot ligt, tel dan terug: die pan min twee meter geeft ruwweg de vloerhoogte die je nodig hebt. Meet altijd vanaf de grond onder de wielen. Hoeveel frames er in zo'n opbouw gaan, laat de pagina over twaalf meter werkhoogte zien.

Krap kiezen wreekt zich bij dit werk op een eigen manier. Kom je net niet bij het schadepunt, dan is de verleiding groot om vanaf de bovenste rand op de pannen te stappen, en precies daar breken er nog een paar onder je voeten. Neem dus liever een opbouw die een stuk boven je hoogste schadepunt uitkomt; dat kost je hooguit een extra frame of twee. Werk je aan een dak dat pas begint boven de tweede verdieping, tel de verdiepinghoogtes dan een voor een op.

Omdat je bij een reparatie langs het hele dak schuift, kijk je niet naar een enkele standplaats maar naar een route. Loop die route af voordat je huurt: kun je met een opgebouwde rolsteiger van de voorgevel naar de zijkant, of moet je hem daarvoor eerst afbreken? Een tuinpoort van tachtig centimeter, een trapje naar het terras of een pergola over het pad besluiten dat voor je. Bij deze klus is dat vaker de bottleneck dan de hoogte van het dak zelf, dus meet je route eerst op.

De ondergrond moet over die hele route deugen. Op tegels en asfalt rijdt de opstelling makkelijk, maar op gras, grind of een schelpenpad kost elke verplaatsing moeite en zakken de wielen weg zodra het een dag geregend heeft. Houd bij iedere plek rekening met de vier stabilisatoren die je opnieuw moet uitzetten en met het gegeven dat de grond zelden overal even vlak ligt. Een looppad van tegels langs de gevel is bij dit werk goud waard. Meer daarover staat in de uitleg over een oneffen ondergrond.

Kijk verder wat er onder de reparatiepunten staat. Bij dit werk komen er scherven en stukjes mortel naar beneden, en die vallen precies waar jij de steiger neerzet. Een serre, een schuurdak, een carport of een geparkeerde auto onder de dakrand maken een standplaats onhandig tot onmogelijk. Zet die punten op een lijstje samen met de plekken waar de dakpannen kapot zijn, dan weet je vooraf hoeveel opstellingen haalbaar zijn, welke plek je nog moet vrijmaken en waar je iets moet afdekken.

Een enkele gebroken pan vervangen kost een kwartier, maar dat is niet waar je dagen aan kwijt bent. De tijd gaat zitten in het opbouwen, in het verplaatsen naar het volgende punt en in het zoeken naar schade die je vanaf de grond niet zag. Voor een gemiddelde woning huur je daarom twee tot drie dagen een rolsteiger. Loopt de schade over meerdere dakvlakken, dan kost elk extra vlak je al gauw een halve dag aan opbouwen, uitlijnen en weer stabiliseren.

Bouw speling in, want deze klus is per definitie onzeker. Pas als je op ooghoogte langs de rijen kijkt zie je haarscheuren, verschoven pannen en een verzakt stuk vorst waar je vanaf de straat overheen keek. Dat betekent extra punten en soms een ritje naar de handel voor dakpannen die bij de jouwe passen, want een exacte match vind je zelden op voorraad. Reken bovendien op een dag waarop het te hard waait om met losse pannen op hoogte te werken.

Gelukkig is die speling niet duur. Alleen het eerste etmaal betaal je tegen het volle tarief; op iedere dag daarna krijg je 95 procent korting, waardoor een extra dag nauwelijks doorwerkt in de huurprijs die je uiteindelijk afrekent. De tarieven per model en bereik vind je inclusief btw terug op de pagina met huurprijzen. Krap boeken kost je juist geld, want een tweede reservering betekent opnieuw opbouwen, opnieuw uitlijnen en nog een keer transport heen en terug. Reken bij het boeken dus met losse punten en niet met vierkante meters.

Vanaf een vloer van 245 cm bestrijk je een stuk dakrand van ruim twee meter, en dat is genoeg om twee of drie naast elkaar liggende pannen te doen. Zit het volgende schadepunt vijf meter verderop, dan zit er niets anders op dan verzetten. Bekijk daarom vooraf welke schadepunten je kunt groeperen: twee punten die drie meter uit elkaar liggen vragen om een opstelling ertussenin, en dat scheelt je een complete verplaatsing met remmen lossen, stabilisatoren intrekken, rijden en opnieuw uitlijnen.

Neem per keer alleen mee wat je nodig hebt: de reservepannen voor dat punt, een pannenhaak, een hamer en wat je gebruikt om de pan vast te zetten. Leg de uitgenomen pan plat op de vloer en niet tegen de leuning, want een pan die van tien meter valt is een serieus risico voor wie beneden staat. Werk in de rij van boven naar beneden, zodat je de pan erboven kunt optillen en de nieuwe eronder schuift zonder de rest van de rij te verstoren.

Waar men zich op verkijkt is dat elk schadepunt een eigen opstelling kan vragen. Vier gebroken dakpannen die netjes verdeeld over het dakvlak liggen leveren vier afzonderlijke standplaatsen op, terwijl vier pannen naast elkaar juist vanuit een enkele opstelling te doen zijn. Tel je punten daarom voordat je reserveert en reken per los punt een verplaatsing van de rolsteiger mee. Blijkt onderweg dat een hele rij eruit moet, dan verandert het karakter van de klus en lees je verder bij het vervangen van dakpannen.

De rolsteiger komt als een set losse onderdelen bij je aan, compleet en nageteld. Bepaal van tevoren waar die stapel neer mag, en houd de strook onder de reparatiepunten vrij, want daar komen scherven naar beneden zodra je begint. Boek je op een werkdag en blijf je onder de grens van 15:00 uur, dan rijdt de bus de eerstvolgende werkdag al bij je langs met de complete set. Daardoor kun je kort na een storm of een lekkage alsnog aan de slag zonder eerst weken te moeten wachten.

Welke dag de set gebracht wordt en welke dag hij weer weggaat bepaal je zelf. Bij herstelwerk is dat prettig, omdat je pas na de eerste inspectie weet hoeveel punten er zijn en hoeveel tijd die kosten. Neem de onderdelen een dag voor je eerste werkdag in ontvangst, dan kun je op je gemak opbouwen en begin je fris aan het eerste punt. Dat opbouwen is jouw deel van het werk, met de bijgeleverde handleiding en de instructievideo binnen handbereik, en met twee personen gaat het aanzienlijk sneller.

Als de laatste pan ligt, breek je de rolsteiger af en zetten wij hem weer in de bus. Leg de onderdelen neer op een plek waar de chauffeur erbij kan en tel ze na terwijl je demonteert, dan weet je zeker dat de set compleet is voordat de bus wegrijdt. Wat het transport kost verschilt per provincie, en die bedragen staan inclusief btw in het overzicht met kosten voor bezorging, zodat je dat bedrag meteen naast je huurdagen kunt leggen.

Je staat op een vloer die volgens EN 1004 is gemaakt en in belastingklasse 3 valt, met een toegestane belasting van 200 kg per vierkante meter. Bij een reparatie blijf je daar ver onder, want je neemt maar een paar pannen mee omhoog en verder wat gereedschap. Blijf wel opletten zodra iemand een stapel van twintig stuks naar boven wil doorgeven, want gebakken dakpannen wegen samen fors. Waar die klasse precies voor staat lees je terug in de toelichting op deze steigernorm.

De vaste regels blijven ook bij kort werk gelden, juist omdat je vaak verplaatst. Rem de wielen voordat er iemand omhoog gaat, rijd de opstelling nooit met een persoon of met materiaal erop, en klap na elke verplaatsing de vier stabilisatoren opnieuw uit. Dat laatste sla je bij een reparatie het snelst over, omdat je denkt maar even boven te zijn. Stop bovendien bij harde wind, want een losse pan vangt in je handen veel meer wind dan je op voorhand zou verwachten.

Het gevaar dat specifiek bij deze klus hoort komt uit het materiaal zelf. Een verweerde pan breekt terwijl je hem optilt en de scherven gaan over de rand, dus houd de zone onder je vrij en zet er zo nodig een pion of een kruiwagen neer als markering. Stap niet vanaf de bovenste leuning het dakvlak op om die ene pan te halen, maar verzet liever de rolsteiger een meter. Werk bovendien nooit recht boven iemand die beneden aan het opruimen is. Meer regels lees je bij veilig werken op hoogte.