Leiboom snoeien? Dit is de rolsteiger die je huurt.

Leibomen staan zelden midden op een grasveld. Ze vullen de strook tussen een terras en de erfgrens, of ze schermen een zijgevel af met een meter of wat ruimte ervoor. In die strook past de RS51 van Altrex, die maar 75 cm breed bouwt en dus tussen het leiframe en een pad of schutting door kan. De overige uitvoeringen in de verhuur van rolsteigers zijn breder en verliezen die smalle doorgang bijna altijd van dit model.

Wat je boven nodig hebt, is anders dan bij gevelwerk. Er ligt geen emmer op je vloer, maar er staat wel een snoeischaar naast je, er hangt een handzaag aan de leuning en er groeit een tak over je platform heen. Met 245 cm platformlengte heb je ruimte genoeg om langs een stam te schuiven zonder telkens te verrijden, en de diepte van 75 cm blijkt precies genoeg om naast je snoeiafval te blijven staan in plaats van erop. Je hoeft je vloer immers nergens vol te zetten met materiaal.

De bredere RS52 van 135 cm komt in beeld wanneer twee mensen tegelijk in dezelfde kroon werken, of wanneer je zware gesteltakken naar beneden moet laten zakken in plaats van ze te laten vallen. Voor gewoon onderhoud aan een leiboom is dat overdreven, zeker als de bomen in een rij staan en je vaak opschuift. Weeg mee dat elk extra deel er ook een is dat je door de tuin sjouwt en na afloop weer terugbrengt naar de stapel bij de poort.

Bij een leiboom is het hoogste punt bijna nooit de goot, maar de bovenste geleide tak plus de scheuten die daar dit seizoen boven uit zijn geschoten. Voor een boom die tot ongeveer de eerste verdieping is opgeleid, kom je op 6 tot 8 meter uit. Onder je voeten hangt de vloer dan tussen 4 en 6 meter, want je armen halen daar nog eens ruwweg 2 meter reikhoogte overheen. Bekijk bij twijfel wat een gevel van twee lagen in de praktijk aan bereik vraagt en reserveer liever iets ruimer.

Neem als nulpunt de plek waar de wielen straks komen en niet het terras naast de boom. Leibomen staan opvallend vaak in een verdiepte border, achter een lage keermuur of aan de voet van een talud, en dat scheelt zo een halve meter aan bereik. Meet daarnaast ook horizontaal: je staat een stuk van de stam vandaan, dus je reikt schuin omhoog en niet recht. Die schuine lijn kost je hoogte die je in de opbouw weer moet terugverdienen.

Kies je te laag, dan snoei je de topscheuten met gestrekte armen boven je hoofd, terwijl er takken langs je gezicht schuren. Je knipt dan te kort of juist te ver van het oog af, en dat zie je het hele seizoen terug in de vorm van de boom. Bovendien vallen die takjes bij het knippen recht naar beneden, richting jezelf en je gereedschap. Op de pagina over acht meter bereik zie je welke opbouw hier gebruikelijk is.

Dit is het punt waarop deze klus verschilt van snoeiwerk aan de gevel zelf. Bij begroeiing tegen de muur schuif je de steiger tot tegen het metselwerk. Hier kan dat niet, want tussen jou en de gevel zit een frame met draden en daaraan hangen de takken die je juist wilt sparen. Je opstelling komt dus aan de tuinzijde te staan, vrij van de boom, met de kroon binnen armbereik maar met je wielen ruim buiten de constructie zelf.

Dat vrijstaande karakter maakt de ondergrond belangrijk. Onder een leiboom ligt zelden bestrating: het is gras, schors, een border of een strook grind die na regen meegeeft. Leg onder elk wiel een plank of een drukverdeelplaat, zodat de opstelling niet langzaam in de grond zakt terwijl jij boven staat. Controleer daarna of alle vier de stabilisatoren echt contact maken. Een wortel die vlak onder het maaiveld doorloopt kan er eentje net iets omhoog duwen, en dat merk je boven meteen.

Loop ten slotte de omtrek af op wat er in de weg staat. Bij leibomen zijn dat vaste dingen: de palen van het leiframe zelf, een spandraad die laag begint, een border met vaste planten, soms een tuinlamp op een pen. Voor de stabilisatoren wil je aan alle kanten vrije ruimte, dus haal weg wat weg kan en markeer wat blijft staan. Dat scheelt op de dag van het snoeien een half uur wrikken en schuiven met een steiger die al opgebouwd staat.

Een enkele leiboom is een kwestie van uren. Het zijn de rijen die tijd kosten: vier of vijf bomen langs een oprit betekent net zoveel keer afdalen, verrijden, stabilisatoren uitklappen en weer opstappen. Daar komt het opruimen bij, want snoeihout neemt meer ruimte in dan je denkt en moet vaak nog naar de bak of de kar toe. Voor een rij van vier tot zes bomen huur je in de praktijk twee dagen, voor een enkele boom volstaat er meestal een.

De periode van het jaar bepaalt de rest. Wintersnoei doe je op een vorstvrije, droge dag, en zulke dagen vallen niet altijd op de datum die jou het beste uitkomt. Zomersnoei aan de scheuten kan bijna altijd, maar niet met veel wind, want dan waaien de takken je knip uit en werk je onnauwkeurig. Houd daarom een marge aan in plaats van precies twee dagen te reserveren, zeker wanneer je in januari of februari aan de slag wilt.

Financieel is die marge licht. Alleen dat eerste etmaal telt voor de volle prijs; wie de rolsteiger daarna nog een dag laat staan, betaalt voor die dag 95 procent minder. Een reservedag voor vorst of storm heeft dus nauwelijks invloed op de huurprijs, terwijl te krap plannen je dwingt om half gesnoeide bomen achter te laten staan. Een ruime periode inplannen kost hier veel minder dan een tweede keer huren. In huren per dag of per week staat hoe dat uitpakt.

Werk per boom en niet per hoogte. Ga op de bovenste stand staan, doe daar de topscheuten en de bovenste geleide tak helemaal af, en zak dan pas een niveau. Zo houd je overzicht over de vorm en snoei je niet twee keer aan hetzelfde vlak. Met 245 cm vloer sta je meestal over de volle breedte van een gekandelaberde kroon, zodat je van links naar rechts kunt werken zonder de steiger aan te raken. Pas bij de volgende stam verplaats je de hele opstelling.

Kijk voordat je knipt waar de tak terechtkomt. Bij gevelwerk valt alles langs de muur naar beneden; hier valt het door de kroon heen op de plek waar jouw stabilisatoren staan. Een dikke tak die op een uitgeklapte poot terechtkomt, kan die verschuiven. Laat zware stukken daarom zakken in plaats van vallen, en ruim tussendoor op zodra de hoop tot aan de wielen komt. Zo hoef je aan het eind van de dag niet door een berg hout te ploegen.

Neem in een keer mee wat je boven gebruikt: schaar, handzaag, een touwtje om takken mee te binden en eventueel wondmiddel. Klimmen met een zaag in je hand is precies waar het misgaat, dus hijs je spullen omhoog in een emmer of een tas aan een lijn. Wie ook nog klimplanten wil bijknippen op dezelfde dag, moet er rekening mee houden dat dat een heel andere opstelling vraagt, veel dichter op de gevel dan hier.

Je krijgt geen kant-en-klare toren maar een geteld pakket buizen, koppelingen en vloerdelen. Zoek daarvoor een plek uit die niet in je werkgebied ligt: de oprit, het terras of een hoek van het gazon, in elk geval niet de strook onder de leibomen waar straks het snoeihout terechtkomt. Bestel je nog op tijd op een doordeweekse dag, dus voordat het 15:00 uur is geworden, dan staat de set de eerstvolgende werkdag in je tuinpad en kun je meteen aan de slag.

Welke dag de set arriveert en welke dag hij weer vertrekt, vul je zelf in. Bij snoeiwerk is dat prettig, omdat je pas een paar dagen van tevoren ziet of het vorstvrij en windstil wordt. Laat leveren op de dag voordat je begint, dan bouw je rustig op zonder haast. Dat opbouwen is jouw werk: twee personen, de handleiding erbij en de video op je telefoon. De volgorde staat ook uitgeschreven in het stappenplan voor opbouwen.

Zijn de bomen klaar, dan demonteer je de opstelling en leg je alle delen op een plek waar de chauffeur erbij kan; wij nemen ze weer mee. Doe dat niet midden in de hoop snoeiafval, want takken tussen de buizen maken het natellen onnodig lastig en op die manier raak je zomaar een koppeling of een schoor kwijt in het groen. De prijs van de rit naar jouw provincie staat op de pagina met kosten voor bezorging, inclusief btw en zonder verrassingen achteraf.

In belastingklasse 3, waar deze steigers volgens EN 1004 onder vallen, mag er 200 kg per vierkante meter op je vloer staan. Jij plus je gereedschap zit daar ver onder, maar een bos afgezaagde takken die je even boven legt telt wel mee, net als een tweede persoon. Leg zwaar hout dus niet op je vloer maar geef het door naar beneden. En zoals altijd geldt: wielen op de rem voordat je opstapt, nooit verrijden met iemand of iets erop, en naar beneden zodra het echt gaat waaien.

Wat hier extra speelt, is dat de boom geen steunpunt is. Een geleide tak voelt stevig aan en zit op precies de goede hoogte om je aan vast te pakken, maar hij is niet berekend op jouw gewicht en breekt bij een verkeerde beweging af. Trek er dus nooit aan om de opstelling naar je toe te halen. Verzet liever een keer extra en houd je armen binnen de leuningen; een leiboom vergeeft veel, maar een gebroken gesteltak groeit er niet zomaar bij.

Let ten slotte op wat er onder je gebeurt. Snoeiafval, een gevallen schaar of een losse tak komen allemaal terecht in de zone rond de voet, precies waar kinderen of een hond graag komen kijken. Zet die zone af of stuur ze naar binnen voordat je opstapt. Nat blad op een platform is verder net zo glad als verf, dus veeg je vloer tussendoor schoon. De verdere afspraken staan bij werken op hoogte in de praktijk.