Wanneer voer je gevelonderhoud uit?

Het seizoen waarin buitenwerk het beste verloopt

Voor het meeste gevelwerk is de periode van het late voorjaar tot de vroege herfst de beste keuze. De dagen zijn lang, de temperaturen liggen in een bereik waar verf en coating hun werk doen, en na een bui droogt een gevel binnen redelijke tijd weer op. Dat laatste is minstens zo belangrijk als de temperatuur zelf, want je werkt vrijwel nooit op een ondergrond die de hele dag droog blijft.

Binnen dat venster is de nazomer vaak nog iets prettiger dan hartje zomer. Een gevel op het zuiden wordt in juli zo warm dat verf sneller uithardt dan je hem kunt uitstrijken, en dan krijg je aanzetten in het werk. Werk in dat geval met de zon mee: begin aan de kant die in de schaduw ligt en volg de zon om de gevel heen in plaats van er recht in te staan.

Het vroege voorjaar is verraderlijk. De temperatuur overdag kan prima zijn, maar nachtvorst en ochtenddauw zorgen ervoor dat de gevel pas laat in de ochtend echt droog is. Je verliest daarmee de eerste uren van elke werkdag, en dat telt op als je een rolsteiger huurt voor een aantal dagen. Reken er dus op dat je in maart minder werk per dag afkrijgt dan in juni. Plan in die periode het schuur- en herstelwerk in de ochtend en het aanbrengen in de middag.

Kerngegevens

Waarom kou en vocht het resultaat bepalen

Verf en coating hechten op een droge, schone ondergrond. Zit er vocht in de poriën van het hout of in de pleisterlaag, dan komt dat vocht er onder de nieuwe laag niet meer uit en zie je dat later terug als blaasjes of loslatende verf. Een gevel die er droog uitziet, hoeft dat inwendig niet te zijn, zeker niet na een natte week of aan een noordkant die weinig zon krijgt. Twijfel je, wacht dan een dag langer in plaats van een dag later terug te moeten komen.

Kou werkt op een andere manier tegen je. Bij lage temperaturen wordt de droogtijd fors langer, en een laag die er 's middags droog uitziet, is dat na zonsondergang nog niet. Krijgt die laag daarna nachtvorst of dauw over zich heen, dan is de hechting verpest voordat het materiaal is uitgehard. Dat geldt net zo goed voor kit, lijm en voegmortel als voor verf. Kijk daarom niet alleen naar de middagtemperatuur, maar ook naar wat de nacht erna gaat doen.

Voor reinigingswerk ligt het anders. Een gevel reinigen of algen verwijderen kan een groot deel van het jaar, omdat je daarna alleen hoeft te laten drogen en niets hoeft te hechten. Wie het reinigen loskoppelt van het schilderen, kan dat werk dus in een rustiger periode plannen. Reinigen in het najaar betekent bovendien dat de gevel de winter schoon in gaat en in het voorjaar meteen klaarligt voor de afwerking. Kijk daarvoor bij gevel reinigen en algen verwijderen.

De gevel inspecteren voordat je een datum prikt

De planning begint niet bij het weerbericht maar bij een rondje langs de gevel. Loop hem aan alle kanten na en kijk gericht naar de plekken waar water blijft staan: onderdorpels, de aansluiting van kozijn en metselwerk, de achterkant van boeidelen en de plek waar de regenpijp langs de muur loopt. Daar begint schade, en daar bepaal je mee hoeveel dagen je nodig hebt. Neem je telefoon mee en fotografeer wat je vindt, dan kun je binnen rustig de volgorde bepalen.

Wat je vindt, bepaalt de volgorde van je klus. Houtrot repareren en voegwerk herstellen moeten voor het schilderen gebeuren, en beide vragen droogtijd. Wie dat pas op de steiger ontdekt, komt tijd tekort. Neem daarom vooraf de moeite om met een schroevendraaier in verdachte plekken te prikken; zacht hout onder een gave verflaag is de meest voorkomende verrassing. Prik ook aan de onderkant van dorpels en achter de goot, want daar zie je de schade niet zitten.

Noteer meteen op welke hoogte het werk zit. Werkhoogte is platformhoogte plus twee meter, dus voor een goot op zes meter bouw je een platform op vier meter. Op de werkhoogtepagina zie je welke opstelling bij welke hoogte hoort, binnen een bereik van 4,2 tot 14,2 meter. Meten voorkomt dat je op de eerste werkdag ontdekt dat je net te laag zit. Meet vanaf het maaiveld en niet vanaf een verhoogd terras, anders klopt je hoogte een halve meter niet.

• Houtwerk: kozijnen, boeidelen, windveren en de onderkant van dorpels
• Voegwerk en metselwerk, vooral onder de dakrand en rond de raamopeningen
• Kitnaden tussen kozijn en gevel, die vaak als eerste openscheuren
• Goten en regenpijpen, inclusief de beugels en de aansluitingen
• Stucwerk en pleister op holklinkende of afbladderende plekken
• Aanslag, algen en mos op de noordzijde en achter beplanting

Werk bundelen in een huurperiode

Een steiger staat er voor de hele gevel, niet voor een enkele klus. Dat is precies de reden om alles wat op die hoogte moet gebeuren in een keer mee te nemen. De goot uitborstelen, de kitnaden vervangen, een lamp verhangen en de kozijnen schilderen kosten samen minder tijd dan drie losse periodes, en je betaalt de bezorgkosten maar een keer. Dezelfde redenering geldt voor het opbouwen, want ook dat doe je per periode maar een keer.

Zet daarom voor je begint op papier wat er per geveldeel moet gebeuren, van boven naar beneden. Bovenlangs eerst, omdat vuil en schuurstof naar beneden vallen. Wie de goot pas als laatste doet, kan de pas geschilderde kozijnen eronder opnieuw afnemen. Voor het schilderwerk zelf staan de aandachtspunten bij gevel schilderen. Werk daarnaast per gevelzijde af in plaats van per soort klus, dan hoef je de steiger minder vaak te verplaatsen.

• Goot en dakrand: uitborstelen, controleren en zo nodig de dakgoot repareren
• Houtwerk: houtrot repareren en daarna schuren en schilderen
• Metselwerk: voegwerk repareren op de plekken die uitgesleten zijn
• Kozijnen: kitnaden vervangen en het schilderwerk aan de kozijnen bijwerken
• Kleine montageklussen die toch op hoogte zitten, zoals een buitenlamp of een huisnummer

Wat elke periode van het jaar je oplevert

Het jaar valt uiteen in periodes die zich elk voor ander werk lenen. Reinigen en inspecteren kan bijna altijd, schilderwerk vraagt om het middenseizoen, en herstelwerk aan hout of voegen zit daar qua eisen tussenin. Wie dat onderscheid maakt, kan een deel van het werk buiten de drukste maanden plannen en houdt de zomer vrij voor het werk dat echt niet anders kan. Zo spreid je de belasting over je eigen agenda in plaats van alles in twee zomerweken te proppen.

De tabel hieronder zet de periodes naast elkaar, met de omstandigheden die je kunt verwachten en het werk dat er goed bij past. Gebruik hem als vertrekpunt en corrigeer met het weerbericht van de week zelf, want een droge oktober is beter schilderweer dan een natte juni. Kijk daarbij vooral naar de nachttemperaturen en de kans op dauw, want die bepalen of een laag doorhardt.

Wat je in het najaar nog afmaakt

Het najaar is geen verloren seizoen, maar wel een seizoen waarin je scherper moet plannen. De dagen worden korter, dus je hebt minder uren waarin de gevel droog is en de laag nog kan wegtrekken voordat het donker wordt. Werk in die periode van boven naar beneden en houd de laatste uren van de dag vrij voor werk dat niet hoeft te drogen, zoals opruimen of afplakken. Begin ook eerder op de dag dan je in de zomer zou doen, want om vier uur is het licht al duidelijk minder.

Het is ook de periode waarin het gootwerk het belangrijkst is. Een verstopte goot of een lekkende regenpijp zorgt de hele winter voor een natte muur, en dat is precies waar de schade van het volgende jaar begint. Het reinigen van de goot staat bij dakgoot reinigen, en dat werk kan ook als schilderen niet meer verantwoord is. Controleer meteen de beugels en de aansluiting op de regenpijp, want die zakken vaak ongemerkt door.

Winterwerk: wat wel en wat niet kan

In de winter valt het meeste afwerkende werk af. Verf en coating hebben te lange droogtijden bij kou, en een laag die niet uithardt voordat de vorst invalt, kun je later opnieuw doen. Kitnaden en voegmortel hebben hetzelfde probleem. Grote schilderklussen buiten schuif je dus liever op naar het voorjaar, ook als er een week met mooi weer tussen zit. Een enkele zachte week haalt het vocht niet uit een gevel die maandenlang nat is geweest.

Wat wel kan, is alles waar geen hechting aan te pas komt: inspecteren, reinigen, mos en algen verwijderen, een goot uitborstelen, een kapotte pijp vervangen en losse onderdelen demonteren. Dat is bovendien nuttig werk om in een rustige periode te doen, zodat de gevel in het voorjaar meteen klaar is voor de afwerking. Je begint in maart dan met schuren in plaats van met een gevel vol groene aanslag.

Werken op hoogte vraagt in de winter wel om extra aandacht. Een nat of bevroren platform is glad, en de dagen zijn kort. Wat er verandert aan planning, kleding en veiligheid staat bij een steiger huren in de winter en bij werken op een rolsteiger bij vorst. Houd er ook rekening mee dat je door dikke handschoenen minder gevoel in je vingers hebt bij het klimmen.

Regen, wind en werken op hoogte

Regen kost je vooral tijd, wind kost je veiligheid. Een bui van een half uur betekent dat je daarna moet wachten tot de ondergrond weer droog is, en dat duurt langer dan de bui zelf. Plan om die reden geen dagvullend schilderwerk op een dag met wisselvallige buien, maar gebruik zo'n dag voor schuren, afplakken of reparatiewerk dat tegen een spatje kan. Zo houd je de droge dagen vrij voor het werk waarvoor je ze echt nodig hebt.

Wind is een andere afweging. Op hoogte staat meer wind dan op de grond, en een steiger met zeil of doek eraan vangt die wind als een zeil op een boot. Hang er dus niets aan wat je niet nodig hebt. Wat harde wind betekent voor het werken op een steiger, staat bij een rolsteiger bij harde wind. Een doek of zeil aan de steiger hangen lijkt handig tegen de zon, maar verandert de windbelasting volledig.

Regen tijdens de huurperiode is geen reden om af te breken. De steiger kan buiten blijven staan, mits hij leeg is en op de rem staat. Haal gereedschap en materiaal aan het eind van de dag van het platform, want dat waait weg en beschadigt onderweg zowel de steiger als de omgeving. Meer daarover staat bij een rolsteiger gebruiken bij regen. Een nat platform is bovendien glad, dus pas je tempo aan en klim met beide handen vrij.

Welke steiger past bij gevelonderhoud

Voor het meeste gevelwerk is een rolsteiger de logische keuze, omdat je hem langs de gevel verrijdt en per stuk gevel een compleet vlak afwerkt. De RS51 is 75 cm breed en past door poorten en langs smalle paden naar een achtertuin. De RS52 is 135 cm breed en geeft meer werkruimte en stabiliteit, wat prettig werkt als je met verfblik, kit en gereedschap tegelijk op het platform staat.

Beide modellen hebben een platformlengte van 245 cm, dus je werkt een flink stuk gevel af zonder te verrijden. Het materieel is van Altrex en gebouwd volgens EN 1004, met platformen in belastingklasse 3, wat neerkomt op 200 kg per vierkante meter. Voor twee personen met gereedschap is dat ruim voldoende, mits je het gewicht over de lengte van het platform verdeelt. Zet een emmer specie of een stapel materiaal dus niet midden op een overspanning.

Is het werk klein en op beperkte hoogte, dan is de MiTower een optie: een steiger voor een persoon tot zes meter werkhoogte. Welke opstelling bij welk soort gevelwerk past, staat bij welke steiger je kiest voor gevel schilderen. Houd er rekening mee dat je zelf opbouwt, met de meegeleverde handleiding en instructievideo. Wij bouwen niet op locatie op, dus reken de opbouwtijd mee in de eerste dag van je planning.

Wanneer je de steiger reserveert en voor hoe lang

In het seizoen zijn steigers gewild, dus reserveer zodra je een werkweek hebt geprikt. Bestel je voor 15:00 uur, dan wordt de steiger de volgende werkdag geleverd, in heel Nederland. Zelf afhalen kan gratis op afspraak aan het Zeeburgerpad 89 in Amsterdam. Bezorgen en ophalen zitten in een vast bedrag per provincie, dat je terugvindt bij de bezorgkosten. Dat bedrag verandert niet met de huurduur, dus bij een korte periode weegt het zwaarder mee.

Kies de periode liever iets ruimer dan te krap. De eerste huurdag kost het volle tarief en elke volgende dag nog vijf procent van dat dagtarief, dus een marge van een paar dagen voor regen of tegenvallers is verhoudingsgewijs goedkoop. Hoe je die periode het beste kiest, staat bij hoeveel dagen je een steiger het beste huurt, en de tarieven staan op de prijzenpagina. Loopt het toch uit, dan is verlengen een kwestie van even doorgeven voordat de ophaaldag er is.

Een gevel in fases aanpakken over meerdere jaren

Niet elk huis hoeft in een zomer helemaal rond te zijn. Veel mensen pakken de gevel per zijde aan: het ene jaar de voorgevel en de kozijnen aan de straatkant, het jaar erop de achtergevel en de dakkapel. Dat verdeelt het werk over meerdere seizoenen en houdt de steigerperiode per keer overzichtelijk, zeker als je het naast een baan doet. Houd dan wel bij welk deel wanneer aan de beurt was, want na drie jaar weet je dat niet meer uit je hoofd.

Begin dan wel met de kant waar de schade het verst is. Dat is meestal de zuidwestzijde, die de meeste regen en zon te verduren krijgt, of een noordkant die door de vochtigheid groen aanslaat. Wat er per geveldeel bij komt kijken, staat bij gevelonderhoud en bij de achtergevel schilderen. De achterkant is meestal de zijde die het langst wordt uitgesteld en daardoor het meeste herstelwerk vraagt.