Welke rolsteiger heb je nodig voor schilderwerk aan een gevel?

Een gevel bestaat uit zones met elk hun eigen hoogte-eis. Het houtwerk rond de voordeur en de kozijnen op de begane grond: tot 3 meter, vaak zelfs zonder steiger of met een lage opbouw te doen. De kozijnen van de eerste verdieping: bovenkant rond 5,5 meter, dus een werkhoogte van 6,2 meter. De boeidelen en de daklijst bij een woning met één woonlaag en kap: 6 tot 6,5 meter, dezelfde configuratie. De topgevel of daklijst bij twee volledige woonlagen: 8 tot 9 meter, dus 8,2 of 9,2 meter werkhoogte.

De regel voor een complete gevelbeurt: bestel op het hoogste punt en werk alle lagere zones vanaf tussenplatformen of een tijdelijk lager opgebouwde toren. Eén configuratie dekt zo de hele gevel. Wie alleen het houtwerk van de begane grond en eerste verdieping doet, kan een maat lager huren dan wie ook de daklijst meeneemt; reken je klus daarom eerst zonevoor zone door met de methode uit welke hoogte rolsteiger heb ik nodig.

Voor puur schilderwerk is de smalle 75 centimeter brede uitvoering meestal ruim voldoende: een verfblik, een kwastenbak en schuurmateriaal passen prima op het platform, en het lichtere gewicht verrijdt makkelijker bij de vele verplaatsingen die schilderwerk kent. Bovendien past de smalle steiger op elke stoep en door elke poort, wat bij rijtjeswoningen vrijwel altijd de doorslag geeft.

De brede 135 centimeter wordt interessant in drie gevallen: bij grote gevelvlakken waar je lang op één positie werkt en veel materiaal mee omhoog wilt, bij spuitwerk met apparatuur op het platform, en bij werken met twee schilders naast elkaar. Heb je de ruimte én een van die drie situaties, dan betaalt de bredere werkvloer zich terug in minder klimbewegingen. In alle andere gevallen wint smal. De volledige afweging met maten en klusvoorbeelden staat in het artikel over het verschil tussen breed en smal.

Professionals schilderen een gevel altijd in dezelfde volgorde, en die volgorde bepaalt hoe je de steiger inzet. Eerst het voorbereidende werk over de hele gevel: afkrabben, schuren, plamuren en afplakken, van boven naar beneden, baan voor baan met de steiger mee. Dan de grondlaag op alle kale delen, opnieuw van boven naar beneden. Daarna pas de aflaklagen, wederom top-down, zodat lekkende druppels altijd op nog-niet-afgewerkt werk vallen.

Per steigeropstelling bewerk je een verticale baan van ongeveer een platformbreedte: 2,5 meter gevel. De routine per baan: alle zones van boven naar beneden afwerken, afklimmen, verrijden, en de volgende baan. Zo raak je vers werk nooit met de steiger aan en hoef je nooit zijwaarts te reiken. Een gevel van tien meter kent dus vier banen, en met twee verflagen en voorbereidend werk passeer je elke baan drie keer. Dat klinkt veel, maar het verrijden kost telkens maar vijf minuten en het resultaat is een strak, ononderbroken verfoppervlak zonder aanzetten op zichthoogte.

De huurperiode voor schilderwerk wordt niet bepaald door je werktempo maar door de droogtijden van het verfsysteem. Een volwaardige beurt bestaat uit voorbereiden (een dag voor een gemiddelde voorgevel), gronden (een halve dag plus minimaal een nacht drogen), en twee aflaklagen (elk een halve dag plus 16 tot 24 uur droogtijd ertussen, afhankelijk van verf en weer). Reken voor één voorgevel dus op vier tot vijf huurdagen, en voor een complete woning rondom op anderhalve week.

Dankzij de 5%-regel per extra dag is die ruime planning goedkoop: een week huren kost maar zo'n dertig procent meer dan één dag. Plan liever te ruim dan te krap, want haasten tussen de droogtijden door levert zichtbaar slechter werk op. Slim is ook: begin de huurperiode met de voorbereidende werkzaamheden op de eerste dag, dan vallen de droogwachtdagen midden in de periode en kun je die gebruiken voor de lagere zones, de voordeur of het binnenwerk. Zo staat de steiger nooit ongebruikt.

Buitenschilderwerk vraagt om droog weer, temperaturen tussen ongeveer 10 en 25 graden en weinig wind, en op steigerhoogte telt dat laatste dubbel: op 6 meter staat meer wind dan op straatniveau en verdampt verf sneller. Het klassieke schilderseizoen loopt van april tot oktober, met voor- en najaar als favoriet omdat directe zomerzon op een hete gevel de verf te snel laat drogen met zichtbare aanzetten als gevolg. Schilder een gevel bij voorkeur in de schaduwuren: de oostgevel 's middags, de westgevel 's ochtends.

Spuitwerk verdient extra aandacht: verfnevel verwaait al bij windkracht 3 en komt op auto's en ruiten van de buren terecht. Scherm het werkvak af met gaasdoek (nooit dicht zeil aan een vrijstaande steiger; dat vangt wind) en spuit alleen bij rustig weer. Rollen en kwasten kan bij meer wind door, zolang jij zelf stabiel staat; boven windkracht 6 verlaat je de steiger sowieso. En check bij regen in de voorspelling of je die dag beter aan schuurwerk kunt besteden, want dat mag wél nat.

Een goed ingericht platform scheelt honderden klimbewegingen per klus. De basisopstelling: verfblik of verfemmer met rooster aan de ene kant boven een staander, kwasten en rollers in een bak ernaast, schuurmateriaal en doeken aan de andere kant, en het midden van het platform vrij als loop- en werkzone. Gebruik een emmerhaak of S-haak aan de leuning voor het blik waar je uit werkt, dan houd je beide handen vrij. Klein materiaal gaat in een heuptas of gereedschapsemmer die je met een lijn ophaalt.

De kantplanken houden rollend materiaal tegen, maar zet blikken nooit óp de kantplank of leuning: één stoot en de gevel, de stoep of de auto van de buren is versierd. Dek bij intensief werk de zone onder de opstelling af met een zeil op de grond; opruimen is dan een kwestie van oprollen. En haal aan het einde van elke dag alle materialen van het platform, zowel voor het weer als voor de nachtelijke windvlaag die een half leeg verfblik zomaar meeneemt.

De huurkosten voor een gevelbeurt zijn bescheiden onderdeel van de klus: één vaste dagprijs inclusief btw en bezorging, plus 5% per extra dag. Voor een week huren van de gangbare 6,2-meterconfiguratie blijf je ruim onder wat één dag steigerverhuur via een schildersbedrijf zou kosten, en de verf zelf is doorgaans de grootste kostenpost. Zelf schilderen met gehuurde steiger bespaart bij een gemiddelde voorgevel al snel duizenden euro's aan arbeidsloon ten opzichte van uitbesteden.

Die besparing is reëel, maar wees eerlijk over de voorwaarden: goed buitenschilderwerk vraagt grondige voorbereiding, geduld tussen de lagen en werken op hoogte moet je liggen. Wie opziet tegen het hoogtewerk zelf maar het schilderen prima kan, huurt de steiger en werkt rustig ingedeeld; de leuningen rondom maken het platform veiliger dan elke ladder. Wie de hele klus liever uitbesteedt, vraagt schilders om een prijs mét en zonder eigen steiger; met een zelf gehuurde rolsteiger onderhandel je vaak een paar honderd euro van de offerte af.

Het geveltype verandert de steigerkeuze niet, maar wel de werkafstand en de huurduur. Geschilderd metselwerk en beton: hier rol je grote vlakken, dus wil je een armlengte afstand tussen leuning en muur voor de rolbeweging; zet de steiger daarom niet strak tegen de gevel. Het werk vordert snel (een baan per uur is haalbaar) maar vraagt vaak een extra grondlaag op zuigende ondergrond, dus tel een dag bij. Stucwerk: eerst gebreken herstellen en laten drogen, dan pas schilderen; plan de hersteldagen aan het begin van de huurperiode zodat de droogtijd binnen de huur valt.

Houten gevels en potdekselwerk, denk aan Zaanse gevels en tuinhuizen op formaat: dit is het arbeidsintensiefste type, want elk deel wordt geschuurd, en de liggende delen schilder je plank voor plank met de nerf mee. De steiger verrijdt hier het vaakst; de lichte smalle uitvoering is dan het prettigst. Reken voor hout anderhalf keer de tijd van steen.

Een gevelbeurt met z'n tweeën is meer dan twee keer zo snel, mits de taken slim verdeeld zijn. De beproefde verdeling: één persoon boven op het platform voor de hoge zones, één beneden voor plint, begane-grondkozijnen en de logistiek van verf, kwasten en koffie. De persoon beneden bewaakt bovendien de omgeving (voorbijgangers, spelende kinderen onder de werkzone) en geeft materiaal aan via de lijn, waardoor de persoon boven vrijwel nooit hoeft af te klimmen.

Wissel de rollen per dagdeel: hoogtewerk is vermoeiender dan grondwerk, en frisse ogen boven zien bovendien de plekjes die de vorige schilder miste. Werken jullie allebei graag boven, kies dan het brede platform en werk in dezelfde baan van boven naar beneden, nooit boven elkaar in verschillende zones vanwege druppels en gereedschap. En spreek één regel heilig af: verrijden gebeurt altijd samen, met leeg platform, nadat beiden het eens zijn over de nieuwe positie. De meeste duo-incidenten ontstaan als één iemand "even snel" iets alleen doet.

De laatste huurdag is de waardevolste, en veel huurders laten hem onbenut. Loop na de laatste aflaklaag de complete gevel nog één keer langs op platformhoogte: controleer op zakkers, missers en haren in de verf nu bijwerken nog naadloos kan, fotografeer elk geveldeel van dichtbij als nulmeting voor de garantie van het verfsysteem, en check meteen de kitranden rond de kozijnen; die vervangen kost op de steiger vijf minuten per raam en voorkomt dat vocht achter je verse verflaag kruipt.

Neem tot slot de dakvoet mee: goot leegscheppen, beugels controleren en de eerste meter regenpijp nakijken. Zo levert de schildersteiger meteen het jaarlijkse gevelonderhoud op. Noteer tot slot de gebruikte verf, kleurcodes en de gekozen steigerconfiguratie; bij de volgende beurt over vijf jaar begin je dan met alle kennis paraat.

Verfkleuren ogen op een geveloppervlak in daglicht anders dan op een waaier onder winkellicht: buiten worden ze gemiddeld een tot twee tinten lichter en koeler. Zet daarom proefvlakken van minstens een halve meter op de echte gevel, op de hoogte waar het meeste zicht op valt, en beoordeel ze op verschillende momenten van de dag; vanaf het platform zet je die vlakken ook op verdiepingshoogte zo op. Denk bij monumenten en beschermde stadsgezichten aan de kleurvoorschriften van de gemeente, en bij VvE-panden aan de vastgelegde kleurenschema's.