Güneş paneli montajı için mobil iskele

Standart bir panel kabaca 175'e 115 santimetre ölçüsündedir ve yirmi kilo civarında gelir. Böyle bir parçanın çatı kenarından geçmeden önce bir yere yatabilmesi gerekir; bu yüzden gövde genişliği 135 santimetre olan geniş RS52 kiralanır. Bu ölçüde panel eğik biçimde yatarken yanında hâlâ bir kişi durabilir. Daha dar bir platformda paneli aşağıdan çatıya tek hamlede götürmek zorunda kalırsın ve bu neredeyse hiç sorunsuz bitmez. Dar RS51 75 santimetrede kalır ve iki kişilik bir aktarma için yeterli değildir. Erişim açısından ikisi eşittir; en alçak kademe 4,2 metre, en üst kademe 14,2 metredir ve bu aralık iki modelde de aynıdır.

MiTower da bu iş için düşünülmemiştir; yalnız çalışana göre yapılmış ve üst sınırı 6,2 metrede biten bir modeldir, ama asıl engel yüksekliği değil, yanına ikinci bir çift elin sığmamasıdır. Panel montajında neredeyse her zaman iki kişi platformda durur: biri aşağıdan gelen paneli alır, diğeri onu çatı kenarından ileri iter. Bu düzen ancak ikisi yan yana geçebildiğinde işler. Yukarıda üçüncü bir kişi varsa da tempo yalnızca aktarma noktasındaki iki kişiyle belirlenir. Kiralanabilen modelleri hepsinin genişliğiyle listelendiği sayfada karşılaştırabilirsin. Orada hangi iskelenin kaç kişiye göre düşünüldüğü de yazıyor.

Kurulumun duracağı yere giden yolu da önceden ölç. Geniş bir kurulum her bahçe kapısından geçmez, oysa bu işte onu tam olarak paletin durduğu bahçeye ya da araç yoluna almak istersin. Geçemiyorsa çalışma alanından ödün verip dar modeli kiralarsın; bunun bedeli de panelleri tek tek ve dik biçimde vermek olur. O zaman her sıra için daha fazla zaman ayır ve mola sayısını artır. Geçit ölçüleriyle genişlikler arasındaki ilişkiyi ölçü tablosunda önceden kontrol edebilirsin. Güneş paneli montajı için kiraladığın iskele, paletin yanına varamıyorsa yarısı kadar işe yarar.

Bu işte yüksekliği diğer çatı işlerinden farklı seçersin. Mahyaya kadar uzanman gerekmez, çünkü paneli oluğun üstünden geçtiği anda çatıdaki kişi devralır. Girdiğin çalışma yüksekliği her zaman platform yüksekliğine yaklaşık 2 metrelik uzanma payının eklenmesiyle bulunur, ama burada o uzanma payını neredeyse hiç kullanmazsın. Önemli olan platformun kendisinin çatı kenarının hemen altında bitmesidir. İki katlı sıradan bir konutta bu, altı ile dokuz metreyi biraz aşan bir aralığa denk gelir. Yani sayı büyük görünse de aslında yalnızca oluğun hizasını tarif eder.

Ölçüyü tekerleklerin duracağı noktadan oluğun alt kenarına kadar alırsın. Bahçen kaldırımdan alçaktaysa bu fark hesabın içindedir ve onu görmezden gelemezsin. Yolda bir ek bina ya da bir kış bahçesi varsa kurulum onların ötesine geçmek zorunda kalır; ölçüyü de gerçekten duracağı yerden alırsın. Panel alanının iki ucu farklı kotlarda başlıyorsa her iki uçtan ayrı ölçü al ve yüksek olanı esas al. Hangi sayının hangi kuruluma denk geldiğini sekiz metrenin anlatıldığı sayfada görebilirsin. Aralığın ortasında kalmak bu işte genelde en rahat çözümdür.

Alçak kalmak bu işte yüksek kalmaktan daha çok yorar. Platform oluğun yarım metre altında biterse her paneli yatay kaydırmak yerine eğik biçimde yukarı itersin ve bunu beşinci panelden sonra omuzlarında hissedersin. Fazla yükseğe çıkarsan da bu sefer çatı kenarının üstünden aşağı doğru uzanırsın; o duruş da aynı ölçüde zorlar ve beli yorar. İki kademe arasında kaldığında oluğun kendi yüksekliğine bak ve ona en yakın olanı kirala. Kat yüksekliklerini birinci katın anlatıldığı sayfada karşılaştırabilirsin. Oradaki değerler, hangi iskelenin oluk hizasına oturduğunu görmeni kolaylaştırır.

Bu işte duruş noktasını çatı yüzeyine göre değil, paletin durduğu yere göre belirlersin. Paneller nereye indiriliyorsa, genelde araç yoluna ya da sokak kenarına, oradan iki kişiyle basamaksız ve dar dönüşsüz taşınabilmeleri gerekir. Bu yüzden kurulumu paletin mümkün olduğunca yakınına, tekerlekleri taşıyan düz bir zemine kur. Parke taşı, beton ve sıkışmış çakıl işini görür; yeni serilmiş bir çim ise birkaç geçişten sonra çöker. Panelle yürürken zeminin altından kayması istenmeyecek son şeydir. Zemin kararını da parçalar gelmeden önce ver, çünkü sonradan altlık aramak zaman kaybettirir.

Ayakların çevresinde dört stabilizatörün açılabilmesi gerekir ve bunun üstüne panelleri taşıyacağın serbest bir yürüme şeridi istersin. Bu, çoğu kişinin önceden tahmin ettiğinden fazla yer demektir. Bahçe mobilyasını, mangalı, saksıları ve bisikletleri yalnızca kurulumun dibinden değil, bütün güzergâhtan kaldır. Elinde panelle takılan biri camı da birlikte düşürür ve o panel bir daha çatıya çıkmaz. Eğimli bir teras ya da yumuşak zemin için kurulum sırasının verildiği yazıdaki ayak ayarı bölümüne bak. Bu hazırlık bir saat sürer ve bütün günü kurtarır.

İlk duruşu sıranın başlayacağı tarafa, yani genelde panel alanının bir köşesine kur. Sonra hep aynı yöne doğru kaydırırsın; böylece paletten gelen taşıma hattı ya sürekli kısalır ya da sürekli uzar, hiçbir zaman zikzak çizmez. Korkulukla oluk arasında birkaç santimlik boşluk bırak, yoksa sürerken üst boru oluk kelepçelerine sürtünür. Yağmur borusunun yerine de bak, çünkü oraya stabilizatör oturmaz. Bu üç ayrıntı güneş paneli montajı sırasında en sık atlanan ve en çok zaman kaybettiren noktalardır. İskeleyi ilk kez sürmeden önce üçünü de gözden geçir.

Yukarı çıkarma işi çoğu kişinin sandığından hızlı biter: platformda iki kişi ve çatıda bir kişi varken bir panel birkaç dakikada yerine oturur. On iki ile on sekiz panel bu haliyle yarım günlük iştir. Günleri dolduran şey bunun etrafındaki her şeydir: kurulum, panellerin ambalajından çıkarılıp kontrol edilmesi, paletin yer değiştirmesi ve hemen toplanmadığında her yere dağılan strafor. Bunların hiçbiri zor değildir ama hepsi zaman alır. Bu yüzden gün sayısını panel sayısına göre değil, işin tamamına göre çıkarırsın.

Pratikte kurulumun iki ile üç gün yerinde kalmasını beklemelisin. Bu sürenin içinde bekleme de vardır: kabloları ve invertörü bağlayan tesisatçı kendi takvimiyle çalışır ve yağmurlu bir günde panel paletini açmazsın. Her yer değiştirme, stabilizatörleri açıp toplamak dahil çeyrek saat tutar. Bütün genişliği kaplayan bir çatı yüzeyinde üç ya da dört duruş noktası çıkar, dolayısıyla fazladan bir gün lüks sayılmaz. Sürenin nasıl toplandığını gün hesabının anlatıldığı yazıda görebilirsin. Orada kurulum ve söküm günlerinin de tam birer gün sayıldığı açıkça yazıyor.

Tarife yapısı uzun süreyi cezalandırmaz. İlk 24 saat tam tarifeden işler ve sonrasındaki her kiralama gününde yüzde 95 indirim uygulanır, dolayısıyla bir gün fazla ayırmak planını rahatlatan en ucuz hamledir. Kiralama süresini kendi izin günlerine göre değil, panellerin sevkiyat tarihine göre kur. Yük bir gün gecikirse iskele kurulmuş halde iş bekler; tersi durumda ise paneller günlerce araç yolunda durur ve bu da istenmez. Teslimat ile dönüş tarihlerini kendin yazdığın için sevkiyatın etrafını rahatça planlayabilir, iskeleyi tam gerektiği güne çağırabilirsin.

Platform 245 santimetre uzunluğunda olduğu için her duruşta kabaca iki panel genişliğinde bir cephe parçasının önünde durursun. Bu, o duruşta alt sıradaki iki panelin de yerine gitmesine yeter. Paneli önce uzun kenarı duvara bakacak şekilde platforma düz yatır, sonra iki kişi kısa kenarlardan tutup çatı kenarından ileri kaydırır. Çatıdaki kişi son bölümü kendine çeker. Böylece kimse ağırlığı başının üstünde tutmak zorunda kalmaz ve panelin camı hiçbir noktaya çarpmaz. Bu düzen bir kez oturduğunda geri kalan paneller birbirini takip eder.

Sıraların düzeni, kurulumu kaç kez süreceğini doğrudan belirler. En alt sırayı bütün genişlik boyunca bitir ve sonra yukarı doğru çık, çünkü yerine oturmuş bir panelin üstünden başka bir panel geçiremezsin. İşin ortasında üst sıranın başka türlü olması gerektiğine karar veren kişi, panelleri geri indirmek zorunda kalır. Başlamadan önce çatıdaki kişiyle hangi sıranın önce dolacağını ve hangi yöne ilerleyeceğini konuş. Kararı yüzey kapanana kadar da değiştirme. Bu tek anlaşma, güneş paneli montajı sırasında kazandığın en büyük zaman tasarrufudur.

Platforma çıkan diğer şeyler sınırlıdır: tutuşu iyi bir çift eldiven, varsa birkaç vantuz ve bir paneli emniyete almak için bir ip. Sabitleme aletlerinin tamamı zaten yukarıda durur, çünkü çatı üzerindeki işlerin anlatıldığı sayfada da görüleceği gibi ray ve kelepçe işi aktarmadan ayrı bir aşamadır. İnsanların en çok yanıldığı nokta merdiveni kaç kez inip çıkacaklarıdır; on sekiz panelde bu sayı otuzu bulur ve akşam bacaklarında toplanır. Her çıkışta yanına birden fazla şey almak bu sayıyı gözle görülür biçimde düşürür.

İskele sana parça parça gelir: dikmeler, platformlar, korkuluklar, çaprazlar ve frenli tekerlekler, son cıvatasına kadar sayılmış halde. Rezervasyonu bir iş gününde, saat 15:00'ten önce tamamlarsan kamyonet ertesi iş günü kapına gelir. Bu yığın için, sonradan panel paletinin konacağı yerle çakışmayan bir nokta seç; ikisi araç yolunda aynı metrekareler için yarışır. Çitin dibindeki bir şerit genelde en iyi çözümdür, çünkü taşıma hattının dışında kalır. Kamyonet yola çıkmadan önce telefon geldiği için, yığın için başka bir köşe göstermen de sorun çıkarmaz.

Kurulum sana aittir ve yanında gelen kılavuzla eğitim videosu adım adım yol gösterir. Bu yükseklikte iki kişiyle yaklaşık yarım gün çalışırsın, o yüzden teslimatı başlangıç gününden bir gün öncesine koy. Teslimat ve geri alma tarihlerini rezervasyonda kendin yazarsın; bu, panellerin ve tesisatçının ayrı takvimlerde ilerlediği bir işte gerçekten işe yarar. İlk kattan sonra sıra tekrar ettiği için kalan katlar belirgin biçimde hızlanır ve iskele öğleden sonra kullanıma hazır olur. Sıralamayı teslimat kontrol listesiyle birlikte gözden geçirmek de eksik parça sürprizini ortadan kaldırır.

İşin sonunda iskeleyi sen sökersin ve parçaları tek ve düzenli bir yığın halinde bırakırsın; kamyonet anlaşılan gün onları alır. Sökme işine son panel sabitlenmeden başlama, çünkü yarım kalmış bir yüzey çoğu zaman bir duruş daha ister. Parçaları sayarak indir ve ambalaj artıklarını ayrı topla, yoksa strafor parçaları demetlerin arasına karışır. Kendi bölgen için geçerli olan gidiş dönüş tutarını teslimat ücretlerinin listelendiği sayfada görürsün. Kamyonetin yanaşacağı yeri de bir gün önceden boşalt, çünkü araçların arasından parça taşımak hem yavaştır hem de parçaları zorlar.

Aynı platformda iki kişi ve bir panel sorun değildir: zemin metrekare başına 200 kiloya göre hesaplanmıştır ve EN 1004 diliyle bu, yük sınıfı 3 demektir. Yine de yukarıda aynı anda birden fazla panel bulundurmamak akıllıcadır. Sebebi ağırlık değil yerdir: yan yana duran iki panel varken ayağını basacak yer kalmaz. Panelleri birer birer al ve geri kalanını aşağıda, paletin üstünde bırak. Bu sınıfın pratikte neyi kapsadığı normun anlatıldığı yazıda yer alıyor. Yükün platforma nasıl dağıldığı, toplam kilodan her zaman daha belirleyicidir; bunu kavrayınca iskeleye neyi ne zaman çıkaracağın da kendiliğinden netleşir.

Biri merdivene basmadan önce bütün tekerlekler frende olur ve iskele sürülürken üzerinde kimse durmaz. Bu ikinci kural aktarma sırasında özellikle önem kazanır, çünkü elinde panelle yarım metre kaymak çok cazip görünür. Rüzgâr sertleştiğinde aktarmayı durdur: dik tutulan bir panel yelken gibi davranır ve seni de birlikte çeker. Her yer değiştirmeden sonra dört stabilizatörü yeniden aç ve kurulumu teraziye al. Bu kontroller birkaç dakika sürer ve kiralama boyunca alacağın en basit önlemlerdir. Kalabalık bir günde bunları hatırlatacak tek bir kişi belirlemek de işe yarar.

Bu işte en sık iki şey ters gider. Birincisi camdır: korkuluğa çarpan bir panel her zaman hemen kırılmaz, ama görünmeyen çatlaklar bırakır ve bunu aylar sonra verimde fark edersin. İkincisi iskelenin altındaki alandır; çatı kenarından bir şey geçerken orada kimse durmamalıdır. O şeridi göze çarpan bir şeyle işaretle ve bahçedeki herkesi uyar. Temel kuralların tamamını yüksekte çalışmanın esaslarının toplandığı yazıda bulabilirsin. Güneş paneli montajı bu listenin rüzgârla ilgili maddelerini diğer işlerden daha sık gündeme getirir.